ಶ್ರೀಧರಭಾಮಿನಿಧಾರೆ
ಸದ್ಗುರು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಚರಿತ್ರೆ ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ
ರಚನಾಕಾರರು ಗೌತಮಾಯನ (ಗುರುಪ್ರಸಾದ ಕಾನಲೆ - ಫೇಸ್ಬುಕ್)
(Many thanks to Sri Guruprasad Kanle for sharing this)

೧.

ಶ್ರೀಚರಿತ ಲೇಖನದ ಮೊದಲಾ 
ಶ್ರೀಚರಣದಲಿ ಬಾಗಿ ಮಣಿದೂ 
ಶ್ರೀ ಚರಿತ್ರೆಯ ನಾಯಕರು ಆ ಶ್ರೀಧರರ ನೆನೆದು ॥
ಯಾಚಿಸುವೆನೀ ಶ್ರೀ ಚರಿತ್ರೆಯು 
ವಾಚಕರಕಂಗಳಲಿ ಭಕ್ತಿಯು 
ಗೋಚರಿಸುವಂತೆರದಿ ಮೂಡಲು ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಬೇಕು ॥
(ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಚರಿತ್ರೆ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು, ನನ್ನ ಮನೆದೇವರಾದ ವೆಂಕಟರಮಣನನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ , ಮನದ ದೇವರಾದ ಗುರು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾ, ಬರೆಯಲು ಹೊರಟಿರುವ ಕಾವ್ಯರತ್ನಕ್ಕೆ ಯಶ ಸಿಗಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ವಾಚಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಮನದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ಕಿ ಬರುವಂತೆ ಈ ಚರಿತ್ರೆ ಮೂಡಿ ಬರಲು ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆ ಸದಾ ಇರಲಿ.  ಈ ದೇಹವು ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುವ ಪಾದ ಸೇವಕ ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ, ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ನಿಮ್ಮ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇರುವಂತಾಗಲೆಂದು ನೀವು ನನಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.)

 

೨.

ಮನದಿ ಮೂಡಿದ ಆಸೆಯನು ನಾ
ತನುವ ಭಾಗಿಸಿ ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವೆ
ಇನಿತು ಆಸೆಯ ಮನ್ನಿಸಿರಿ ಗುರು ಸಿರಿಧರರೆ ನೀವು ॥
ಮನವು ನಿಮ್ಮಯ ಚರಿತೆ ಬರೆಯುವ
ಕನಸಕಂಡಿದೆ ಬರೆಯಬಯಸಿದೆ
ನನಸಮಾಡಿರಿ ಎನ್ನ ಹರಸಿರಿ ನೀವೆಗತಿಯೆನಗೆ  ॥

(ಎನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ  ಆಸೆಯನ್ನು , ನಾನು ನಿಮ್ಮೆದುರಿಗೆ ಶಿರಭಾಗಿಸಿ, ನಡುಬಗ್ಗಿಸಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸಣ್ಣದಾದ ಆಸೆಯನ್ನು ನೀವೇ ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಎನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಆಸೆ ಮೂಡಿ, ಕನಸಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದನ್ನು ನನಸು ಮಾಡಲು ನಿಮ್ಮ ಕೃಪಾಕಟಾಕ್ಷ ಬೇಕು. ನನಸಾಗುವಂತೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ.)

೩.

ಈಶನನುನೆನೆಯುತಲಿಬರೆಯಲು
ಆಸೆಪಟ್ಟಿಹ ಕಾವ್ಯರತ್ನವು
ಆಸಿರೀಧರ ಜೀವನಾವೃತ್ತಾಂತವಹುದಹುದು ॥
ಆಸರೆಯುವರದಾಪುರದ ಆ
ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರ ಪಟ್ಟಶಿಷ್ಯರು
ಆಶಿವನರೂಪವೇಆಗಿಹರವರ ಕೃಪೆಯಿರಲಿ  ॥

(ಲಕ್ಷ್ಮಿ ರಮಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವ ಈ ಕಾವ್ಯವು ಸದ್ಗುರು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಸದ್ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಶಿಷ್ಯರಾದ , ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಂಕರನೇ ಆಗಿರುವ , ವರದಾಪುರಾಧೀಶ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕೃಪೆತೋರಲಿ.)

೪.

ಚರಿತವಿದು ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮರ
ಹಿರಿಮೆಯನು ಗುಲಗಂಜಿಯಷ್ಟನು
ಅರುಹುವಂತಹ ಕಾರ್ಯವಿದಕೇ ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿರಲಿ ||
ನಿರತ ನಿಮ್ಮನು ಭಜಿಸುತಿರುವೆನು
ಗುರುತರವು ಇದು ಸುಲಭವಲ್ಲವು
ಮರುತಅರಳೆಯ ಹಾರಿಸುವತೆರ ಕೃತಿಯು ಸಾಗಿರಲಿ  ||

(ಸದ್ಗುರು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಎಂಬ ಅನಂತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಬರೆದರೂ ಅದು  ಒಂದು ಗುಲಗಂಜಿಯಷ್ಟೇ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಎಂದೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಗಲಾರದು. ಬಹಳ ಗುರುತರವಾದ ಕಾರ್ಯವಿದಾಗಿದ್ದು, ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆ ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಕಾರ್ಯ ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಾಯುದೇವನು ಅರಳೆ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹಾರಿಸುವಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಲಿ ಈ ಮಹಾಕಾರ್ಯ ಎಂದು ಅನವರತವೂ ಗುರುದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ.)

೫.

ಆರು ತಿಳಿಯರು ಗುರುವಿನಾಳವ
ನಾರು ಬಲ್ಲವರಿಲ್ಲ ಜಗದೊಳು
ಸಾರವಾ ಶ್ರುತಿ ಪೇಳಿತದುವೇ ನೇತಿ ಎನ್ನುತಲಿ  ||
ಮೇರೆಮೀರಿದ ಕರುಣೆಇವರದ
ಪಾರವಾಗಿಹ ಆತ್ಮನಿಧಿ ಸಂ
ಸಾರಸಾಗರ ಪಾರುಮಾಡುವರಿವರು ಗುರುವರರು  ||

(ಗುರುವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ವಾಗ್ದೇವಿಯಾದ ಶ್ರುತಿಯು ಕೂಡಾ ಗುರುವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವಾಗ “ನೇತಿ ನೇತಿ” ಎಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಂದರೆ ಇದಲ್ಲ, ಇದಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ಯಾವುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಗುರುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಗುರುವೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ನಿರ್ಗುಣ ನಿರಾಕಾರವಾದ ಆನಂದಘನ ಪರಬ್ರಹ್ಮವು ಎಂದು ಶ್ರೀ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. “ನಗುರೋರಧಿಕಂ ” ಎಂದು ಶಂಕರನು ಗುರುವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸಲು , ಮೋಕ್ಷಕರುಣಿಸಲು , ಅಪಾರ ಕರುಣಾಮಯರಾದ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.)

೬.

ಭರತಖಂಡದ ನಡುವೆ ನಿಂತಿಹ
ಗಿರಿವನಗಳಿಂದೆಲ್ಲ ಕೂಡಿಹ
ಸಿರಿಯು ನೆಲೆಸಿಹ ರಾಜ್ಯವಿರುವುದು ನಾಮ ಮಹರಾಷ್ಟ್ರ ||
ಗುರುವು ಜನಿಸಿಹ ಪತಕಿ ಮನೆತನ
ಇರುವ ಊರದು ದೇಗಲೂರದು
ಸಿರಿಧರರು ಜನಿಸಿರುವ ತಾಣವು  ಪರಮ ಪಾವನವು  ||

(ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಈ ಭಾರತದೇಶದ ನಡುವೆ, ನಿಸರ್ಗರಮಣೀಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ, ನಯನಮನೋಹರವಾದ ದೇಗಲೂರು ಎಂಬ ಊರಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿನ ಪತಕಿ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರರ ಜನನವಾಯಿತು. ಭಗವಂತನೇ ಆಗಿರುವ ಶ್ರೀಧರಸ್ವಾಮಿಗಳು ಜನಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿದ ಈ ಜಾಗ ಪರಮಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ.)

೭.

ವೆಂಕಟಾಚಲ ಗಿರಿಯ ಅಧಿಪತಿ
ವೆಂಕಟೇಶನು ಕುಲದ ದೈವನು
ಸುಂಕಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವಂತಹ ವಂಶ ಇವರದ್ದು  ||
ಸಂಕ ಇಹಕೂ ಪರಕು ಬೆಸೆಯುವ
ಸಂಕಟವ ಬಹುದೂರ ಸರಿಸುವ
ಪಂಕಜಾತ್ಮನು ಕರುಣೆ ತೋರಿಹ ವಂಶ ಇವರದ್ದು  ||

(ಸಪ್ತಗಿರಿವಾಸ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಇವರ ಕುಲದೇವರಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ‘ಪತಕಿ’ ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ‘ ಫಸಕೀ ‘ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅಪಭ್ರಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಸುಂಕವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಹೇಳುವ ವಾಡಿಕೆ ಇತ್ತು. ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಯಾರೋ ಸುಂಕವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಪತಕಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಬಹಳ ಧರ್ಮಿಷ್ಟರಾದ ಇವರ ವಂಶದ ಮೇಲೆ , ಸಂಕಟನಾಶಕ, ಇಹ-ಪರಗಳ ಸೇತುವೆಯಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಪೂರ್ಣಾನುಗ್ರಹ ಇತ್ತು.)

೮.

ತಾಯಿ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರೂ
ರಾಯ ನಾರಾಯಣರು ತಂದೆಯು
ಕಾಯಪಡೆದರು ಗುರುವು ತಂದೇತಾಯಿ ಉದರದಲಿ  ||
ನಾಯಕರು ಆ ದತ್ತ ರೂಪಿಯು
ರಾಯರೂ ಗುರು ಸಿರಿಧರರು ತಾ
ಕಾಯಬೇಕೆಂದೆನುತ ಬೇಡುವೆ ನಮ್ಮನನವರತ ||

(ಪತಕಿ ವಂಶದ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣರಾಯರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಗುರುದತ್ತಾತ್ರೇಯರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ,  ನಮ್ಮ ಕಥಾನಾಯಕರು, ದತ್ತರೂಪಿಗಳಾದ  ಶ್ರೀಧರಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜನನವಾಯಿತು. ಪರಮಗುರು ಶ್ರೀಧರರು ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾಕಾಲವೂ ಕಾಪಾಡಲಿ.)

ದತ್ತ ಮೂರುತಿ ಜನಿಸಿದಂದೇ
ಸತ್ಯಮೂರುತಿ ಜನಿಸಿದನು ತಾ
ಸುತ್ತ ಲೋಕವ ಬೆಳಗಲೆಂದೇ ಭುವಿಗೆ ಬಂದಂತೆ  ||
ಪುತ್ರ ಸಿರಿಧರ ಬಾಲ ಚಂದಿರ
ಉತ್ಸವದ ಶುಭ ಸಮಯದಲಿಯೆ ನಿ-
ಮಿತ್ತವಾಗಿರುವಂತೆ ಜನಿಸಿದ ಸಂಜೆವೇಳೆಯಲಿ ||

(ಭಾಗ್ಯನಗರಿ ಹೈದರಾಬಾದಿನಿಂದ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರನ್ನು , ಅವರ ತಾಯಿಯಾದ ಬಯಾಬಾಯಿಯವರು , ಗುಲ್ಬರ್ಗಾದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಲಾಡಚಿಂಚೋಳಿಗೆ , ತಮ್ಮ ಹಿರಿಮಗಳ ಮನೆಗೆ ಬಾಣಂತನಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಗುರು ದತ್ತಜಯಂತಿಯ ಉತ್ಸವ ಲಾಡಚಿಂಚೋಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿವರುಷವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಉತ್ಸವದ ದಿನ , ಸಂಜೆ ವೇಳೆಗೆ ಶ್ರೀಗಳವರು ಜನಿಸಿದರು. ( ನೃಪಶಾಲಿವಾಹನ ಪ್ರವರ್ತಮಾನಶಕ 1830, ಪ್ಲವಂಗನಾಮ ಸಂವತ್ಸರದ ಮಾರ್ಗಶಿರ್ಷ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷಪೌರ್ಣಮಿ ತಿಥಿಯ ಗುರುವಾರ ಅಂದರೆ ತಾ|19/12/1907 ಗುರುವಾರ ಸಾಯಂಕಾಲ 7-23 ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಗಳು ಜನಿಸಿದರು)

೧೦.

ಪುತ್ರನನು ಬಿಗಿದಪ್ಪಿ ಸಂತಸ 
ಚಿತ್ತದಿಂದಲಿ ತಂದೆ ತಾಯಿಯು 
ಜಾತಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಲಿ  ||
ಹತ್ತುಬಾರಿಯೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಲಿ 
ಪುತ್ರರತ್ನನಿಗೊಂದು ನಾಮವ 
ಇತ್ತಿಹರು ನೀ ಶ್ರೀಧರಾ ಎಂದಲ್ಲಿ ಉಸುರುತಲಿ  ||

(ಪುತ್ರರತ್ನ ಜನಿಸಿದುದರಿಂದ ಆನಂದಿತರಾದ ದಂಪತಿಗಳು ಮುಂದೆ ಶಾಸ್ತ್ರಾಚಾರದಂತೆ ಜಾತಕರ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ನಾಮಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ನಡೆಸಿದರು. ಪುತ್ರನಿಗೆ ಏನೆಂದು ಹೆಸರಿಡುವುದು ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಮಗನಿಗೆ ಶ್ರೀಧರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು.)

೧೧

ನಿತ್ಯವೂ ಮೋಕ್ಷವನು ಧರಿಸಿಹ 
ಸತ್ಯರೂಪೀ ಶಿಶುವಿದೆಂದರು
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣನ ಹರಕೆಯು ಫಲಿಸಿ ಜನಿಸಿದವ  ||
ಮರ್ತ್ಯಮನುಜರನುದ್ಧರಿಸಲಿಕೆ
ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲಿಳಿದು ಬಂದವ
ದತ್ತಮೂರ್ತಿಯ ರೂಪವಿವನೂ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಹರೂ  ||

(ಶ್ರೀಧರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಹತ್ವ ಅರಿತುಕೊಂಡೇ ದಂಪತಿಗಳು ಈ ಹೆಸರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. “ನಿತ್ಯಮೇವ ಮೋಕ್ಷಶ್ರಿಯಂ ಧರತೀತಿ ಶ್ರೀಧರಃ “ ಅಂದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಮೋಕ್ಷಶ್ರೀಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವನೇ ಶ್ರೀಧರ ಎಂದು ಅನ್ವರ್ಥಕ ನಾಮವೂ ಹೌದು. ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ ದ್ವಾದಶಿ ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ವಿಷ್ಣು ಸಂಬಂಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ವೆಂಕಟರಮಣನಿಗೆ ಹರಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಜನಿಸಿದವನು ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಚಾರವೂ ಇತ್ತು. ಅಶಾಶ್ವತವಾದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಜನರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೋಕ್ಷದ ಆನಂದ ನೀಡಲು ಅವತರಿಸಿದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರೇ ಇವರು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು.)

೧೨

ಆರುತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ತಾಯಿಯು
ಪೋರ ಸಿರಿಧರರಿಂಗೆ ಶುಭವನು
ಕೋರುತಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರಮಾಡಿದಳನ್ನ ಉಣಿಸುವುದ ||
ಊರುಕೇರಿಯಲೆಲ್ಲ ನೆರೆಯುತ 
ಆರತಕ್ಷತೆ ಮಾಡಿ ಕುವರಗೆ
ಸಾರಿದರು ಆ ವರುಷತುಂಬಿದ ಹರುಷಘಳಿಗೆಯನು  ||

(ಬಾಲಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಆರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರು ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ ಮಾಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ದತ್ತಜಯಂತಿಯ ಉತ್ಸವದ ದಿನ , ಬಾಲಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಒಂದುವರ್ಷ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಎಂದು, ಊರು-ಕೇರಿ, ಇಷ್ಟ-ಮಿತ್ರ, ಬಂಧು-ಬಳಗದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕರೆದು ಆನಂದದಿಂದ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ವರುಷ ತುಂಬಿದ ಹರುಷ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು.)

೧೩

ಬಾಲ ಸಿರಿಧರ ಶಿಶುವು ದಿನದಿನ 
ಲೀಲೆಗಳ ತಾ ತೋರುತಲಿಯೇ 
ಪಾಲಕರ ಕಂಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬವ ಮಾಡುತಲಿ ಬೆಳೆದ   ||
ಕಾಲವುರುಳುತಲಿರಲು ತಾಯಿಯು 
ಪೇಳುತಿದ್ದಳು ಮಹಿಮವಂತರ 
ಬಾಳ ಚರಿತೆಯ ಕಾವ್ಯ ರೂಪದಿ ಮಗನಿಗನುದಿನವು   ||

(ಬಾಲಕ ಶ್ರೀಧರ ಶಿಶುವು ದಿನದಿನ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬೆಳೆಯತ್ತಾ, ಪಾಲಕರಗೆ ಅಪಾರ ಆನಂದ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತ ಇದ್ದನು. ಕಾಲಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿಯು ಮಹಿಮಾವಂತರ ಬಾಳ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕಾವ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಗನಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ  ಹೇಳುತಿದ್ದಳು. ಕುಟುಂಬದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಕರ ದಿನಗಳು ಅದಾಗಿದ್ದವು.)

೧೪

ಸಿರಿಧರರ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಕೆ
ಪರದ ಲೋಕಕೆ ಪಿತನು ಹೋದನು
ಹರನ ನಿಯಮವ ಮೀರುವವರಾರಿಹರು ಜಗದೊಳಗೆ  ||
ಸರುವವೂ ಕಳೆದಂತೆನಿಸಿದಂ-
ತಿರುವ ಕಾಲವದಾಯ್ತು ತಾಯಿಗೆ
ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನು ಹೊತ್ತ ಭಾರವ ಬದುಕ ನಡೆಸಲಿಕೆ  ||

(ಶ್ರೀಧರರ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ , ಅವರ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ಪಿತೃವಿಯೋಗವುಂಟಾಯಿತು. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುಂಜಯನ ನಿಯಮವನ್ನು ಮೀರಲು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ” ಜಾತಸ್ಯ ಮರಣಂ ದ್ರುವಂ ” ಆದರೆ ಮೂರುಜನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ತಾಯಿಗೆ ಆದ ಆ ದುಃಖವನ್ನು ಏನೆಂದು ಬಣ್ಣಸೋಣ. ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತಾಯಿತು ಅವರ ಪಾಡು. ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರ ತ್ರ್ಯಂಬಕರಿಗೆ ಅವರ ಹದಿನಾರರ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಸಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಿದ್ದಂತಾಯಿತು.)

೧೫

ತಾಯ ದುಃಖವ ಮರೆಸಲಿಕೆ ತಾ
ಜೀಯ ಸಿರಿಧರ ಮರುಳು ಮಾಡುವ
ರಾಯರಳಿದಾ ದುಃಖಮರೆಸಲು ಆಡಿ ನಲಿಸುವನು  ||
ಮಾಯೆ ಮುಸುಕಿದ ಬಾಳ ಕೊನೆಗೆ ವಿ-
ಧಾಯ ಮರಣವು ಖಚಿತವಯ್ಯಾ
ಒಯ್ಯುವನು ಆ ನಿಯಮಪಾಲಕ ಯಮನು ಎಲ್ಲರನು  ||

(ಶ್ರೀಧರರು ತಾಯಿಗೆ ಪತಿವಿಯೋಗದ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಷಾದ ಭಾವ ಮೂಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ತನ್ನ ನಾನಾ ವಿಧದ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿಯಮಪಾಲಕ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನ ಎದುರು ಮಾನವಮಾತ್ರರು ಏನು ತಾನೇ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆಯಸ್ಸು ಕಳೆದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಜಂತುಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.)

೧೬

ಬಾಲಸಿರಿಧರ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರ
ಸಾಲಿನಲ್ಲಿಯೆ ಇರುವ ಮಠದಲಿ
ತೈಲಚಿತ್ರವ ನೋಡಿ ಹರುಷದಿ ಜಪವ ಮಾಡುತಿಹ ||
ತೈಲಚಿತ್ರದಿ ಗುರು ಸಮರ್ಥರ
ನೀಳಕಾಯದ ಚೆಲುವಿನಾಕೃತಿ
ಮಾಲೆಧರಿಸಿಯೆ  ನಿಂತ ನಿಲುವಲಿ ಇತ್ತು  ಅಂದದಲಿ  ||

(ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಮನೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಮಹಾರಾಜರೆಂಬ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಗಳಾದ ಸಾಧುಗಳ ಮಠವಿತ್ತು. ಈ ಮಠದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರ ಒಂದು ತೈಲಚಿತ್ರವಿತ್ತು. ಈ ತೈಲಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಂಡು ಆನಂದಿತರಾದ ಬಾಲ ಶ್ರೀಧರರು ತೈಲಚಿತ್ರದ ಎದುರು ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಜಪ, ರಾಮಧ್ಯಾನ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.)

೧೭

ರಾಮನಾಮವ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲಿ
ಕೋಮಲಾಂಗನು ಮನದಿ ಭಜಿಸುತ
ನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಕರುಣೆ ಮಮತೆಯ ಭರದಿ ಮೈಗೊಂಡ ||
ರಾಮಲೀಲೆಯು ದೇವ ಉತ್ಸವ
ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಿರುವ ತಾಣಕೆ
ನಮ್ಮ ನಾಯಕ ಬಾಲ ಸೇವಕ ಮೊದಲು ನಡೆಯುವನು  ||

(ರಾಮಾಯಣಾದಿ ಪುರಾಣಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲಕ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಕಥಾ ಕೀರ್ತನಾದಿಸತ್ಸಂಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನೇ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಸತ್ಯ, ಹಿತ, ಪ್ರಿಯ, ಮಧುರಭಾಷಿಯಾಗಿ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ದಾಸನವಮಿ ರಾಮನವಮಿಯಂತಹ ಉತ್ಸವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲಶ್ರೀಧರರು ತಯಾರಿಗೆ, ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಮುಂದಾಳುವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.)

೧೮

ಆಟಪಾಠದಿ ಬಾಲ ಸಿರಿಧರ
ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳುತಲಿ
ತುಂಟತನವೂ ಕೂಡಿದಂತೆಯೆ ಸೇರಿ ಮುನ್ನಡೆವಾ ||
ದುಷ್ಟ ಮರ್ದನೆ ಶಿಷ್ಟ ಪಾಲನೆ
ಕೆಟ್ಟ ಜನರನು ತಿದ್ದುವಾಸೆಯು
ಒಟ್ಟು ಮಾಡುತ ಸರಿಕರನು ಜೊತೆ ಕೊಂಡು ಒಯ್ಯುವನೂ ||

(ಹೈದರಾಬಾದಿನ “ವಿವೇಕವರ್ಧಿನೀ ” ಶಾಲೆಗೆ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ತಪ್ಪಿಸದೇ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದ ಶ್ರೀಧರರು , ಆಟೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮುಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ , ಪಾಠ ಪಠಣ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಮುಂದಿದ್ದರು. ಸದ್ಗುಣಗಳೇ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ, ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನದ ಎಲೆತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಇರುವಂತೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ತುಂಟತನವೂ ಇತ್ತು.ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ, ಕೆಲವು ಕಿಡಿಗೇಡಿ ಹುಡುಗರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಟಳವನ್ನು ಬಾಲಶ್ರೀಧರರು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸಹಪಾಠಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.)

೧೯

ಆರು ವರ್ಷಕೆ ತಪವ ಮಾಡುವ
ಜೋರು ಆಸೆಯು ಮನದಿ ಮೂಡಲು
ಬೇರೆ ಲೌಕಿಕ ಭಾವವೆಲ್ಲವು ಹಿಂದೆ ಸರಿದಾಯ್ತೂ ||
ಸಾರುತಿರುವನು ರಾಮನಾಮದ
ಭಾರಿ ಶಕ್ತಿಯ ಸೊಗಸುಗಳನೂ
ಪೋರ ಸಿರಿಧರ ಸುತ್ತ ನೆರೆಯುವ ಸಹಚರರಿಗೆಲ್ಲಾ  ||

(ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬಾಲಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ, ತಪಶ್ಚರ್ಯ, ಜಪಾನುಷ್ಠಾನ, ಮುಂತಾದವುಗಳತ್ತ ಪ್ರಭಲ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇತ್ತು. ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಿರ್ಮೋಹವೂ ತುಂಬಿತ್ತು. ಸದಾ ರಾಮಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತ ಆ ರಾಮನಾಮದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ, ಸೊಗಸುಗಳನ್ನೂ ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಇರುವ ಇವರೆಡೆಗೆ , ದೊಡ್ಡ ಹುಡುಗರು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ವಯಸ್ಸಾದವರೂ ಕೂಡಾ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.)

೨೦

ಶಾಂತಿ ಸಾಗರನಾದ ಸಿರಿಧರ 
ಕಾಂತಿಯದು ವೃದ್ಧಿಸುವ ತೆರದೀ 
ಸಂತಸಾಧುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳಾ ||
ಶಾಂತಮೂರುತಿ ರಾಮದೇವನ
ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದ ಮನದಿ ನೆನೆಯುತ
ಸಂತಸದಲೀ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತಲಿರುವ ಪುರದಲ್ಲೀ ||

(ಸದಾ ಶಾಂತಿಭಾವವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ ಶ್ರೀಧರರು, ತಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ, ಸಾಧು ಸಂತರ, ಸಜ್ಜನರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಸದಾ ನಿಶ್ಚಿಂತ ಮನೋಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಮವ ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಸಂತಸದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಇವರನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ಸೊಗಸಾಗಿತ್ತು.)

೨೧

ಎಂಟು ವಯಸದು ಬಾಲ ವಟುವಿಗೆ
ನಂಟು ಕಳೆವುದು ಬಾಲ್ಯ ತನವೂ
ಬಂಟನಿಗೆ ಮುಂಜಿಯನು  ಮಾಡುತ ಹರುಷಪಟ್ಟಿಹರೂ ||
ತುಂಟ ತನವದು ಕಳೆದು ಹೋಯಿತ
ನಂತ ಗಾಂಭೀರ್ಯವದು ಬಂತೂ
ಸಂತನಂತೆಯೆ ಬಾಳುವಾಸೆಯು ವಟುವ ಮನಕಾಯ್ತೂ ||

(ಎಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರರ ಉಪನಯನವು, ಒಂದು ಶಂಕರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಅಣ್ಣ ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಅಕ್ಕ ಗೋದಾವರಿ, ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರು ಬಹಳ ಸಂತಸಪಟ್ಟರು. ಮುಂಜಿಯಾದ ನಂತರ ಬಾಲಶ್ರೀಧರರ ತುಂಟತನದ ಬಾಲಭಾವನೆಗಳು ನಶಿಸುತ್ತಾ , ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಫ್ರೌಢಿಮೆ , ಗಾಂಭೀರ್ಯಗಳು ಬರಲಾರಂಬಿಸಿದವು. ಸಾದು ಸಂತರ ಒಡನಾಟದಿಂದ‌ ಅವರಂತೆಯೇ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಆಸೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯುತ್ತಾ ಬಂತು.)

೨೨

ಅಣ್ಣನೂತ್ರ್ಯಂಬಕನು ರುಜಿನದಿ
ಹಣ್ಣು ಮರದಿಂ ಕಳಚುವಂತೆಯೆ
ಸಣ್ಣ ವಯಸಿಗೆ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ ಬಂಧುಗಳನಗಲೀ ||
ಎಣ್ಣೆ ಬರುವಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೆ
ಗಾಣ ಮುರಿಯಿತು ಎಂಬ ತೆರದಲಿ
ಹೆಣ್ಣು ಜೀವವು ಹಣ್ಣು ಆಯಿತು ದುಃಖ ಭಾರದಲೀ ||

(24-25 ವರ್ಷದ ತರುಣ ತ್ರ್ಯಂಬಕರಾಯರು 1918 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಫ್ಲ್ಯೂ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು. ಬದುಕೆಂಬ ಮಹಾವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ , ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಕ್ವವಾಗದ ಹಣ್ಣೊಂದು ಕಳಚಿ ಬಿದ್ದಂತಾಯಿತು. ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರಿಗೆ , ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಂಸಾರದ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಮಗನ ನಿಧನದಿಂದಾಗಿ , ಆಕಾಶವೇ ಕಳಚಿ ಬಿದ್ದಂತಾಯಿತು.ಪತಿವಿಯೋಗವೊಂದು ಕಡೆ, ಈಗ ಸುತನೂ ಅಗಲಿಹೋದುದು ಎಣ್ಣೆಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಣ ಮುರಿಯಿತು ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತಿನಂತೆ ಆಘಾತವುಂಟಾಯಿತು.)

೨೩

ಪತಿವಿಯೋಗವ ಮರೆಯುವಾಗಲೆ
ಮತಿಯ ಕಲಕುವ ತೆರದಿ ತನುಜನು
ಗತಿಸಿದುದ ಕಂಡಂತ ಮಾತೆಗೆ ಶೋಕವತಿಯಾಯ್ತೂ ||
ಅತಿಯು ಆಗಿಹ ಶೋಕ ಕಂಡೂ
ಯತಿವರೇಣ್ಯರು ತತ್ವಭೋದೆಯ
ಹಿತದಿ ನುಡಿವರು ಮನಕೆ ತಂಪನು ತರುವ ತೆರದೊಳಗೇ ||

(ಪತಿಯ ಅಕಾಲಿಕ ನಿಧನದಿಂದಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಒಳಗಾಗಿ ಈಗ ಸುತನೂ ವಿಧಿವಶನಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು, ಮಾತೆಯ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತಾಯಿಯ ದುಃಖವು ವರ್ಣಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಘೋರ. ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ನಿರಂತರ ಶೋಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಂತಹ ಶ್ರೀಧರರು , ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡುತ್ತ , ಜೀವನದ ನಶ್ವರತೆಯ ಬಗೆಗೆ ಭೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ , ಅವಳ ಮನವು ಶಾಂತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.)

೨೪

ಮಗಳು ಗೋದಾವರಿಯು ಕೂಡಾ
ಜಗದ ಋಣವನು ಕಡಿದು ಕೊಂಡಳು
ಮಗನ ಪ್ರೀತಿಯು ಒಂದೆಉಳಿಯಿತು ತಾಯಿಜೀವನದೀ ||
ಸೊಗಸುಅಳಿಯಿತು ತಾಯಕಷ್ಟದ
ಬಗೆಯ ನಾ ಪೇಳುವುದುಕಠಿಣವು
ಲಘುವಿನಲಿ ಮಹತಾಯಿ ಕೂಡಾ ಹೊರಟು ನಿಂತಿಹರೂ ||

(ತ್ರ್ಯಂಬಕರು ನಿಧನರಾಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಒಳಗೇ ಮಗಳು ಗೋದಾವರಿಯು ಕೂಡಾ ಭಗವಂತನ ಪಾದ ಸೇರಿದಳೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯು ಬರಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಬಂದೆರಗಲು , ಆ ತಾಯಿಯ ದುಃಖವು ನೂರ್ಮಡಿಯಾಯಿತು. ಆ ತಾಯಿಯು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸಂಕಟವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಲೀ, ಬರೆಯಲಾಗಲೀ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಕೃಶರಾಗತೊಡಗಿದರು, ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು.)

೨೫

ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೇಲೆ ವರ್ಷವು
ಸಂಧಿತಾಗಲೆ ನೋಡುನೋಡುತ
ಬಂದೆಬಿಟ್ಟಿತು ತಾಯಿಯಗಲುವ ಕಾಲ ಸಿರಿಧರಗೇ ||
ಬಂಧು ಇರುವುದು ತಾಯಿ ಮಾತ್ರವೆ
ಚೆಂದದಿಂ ಸೇವೆಯನು ಮಾಡಿದ 
ದುಂದುಭೀ  ಎಂಬಂತ  ನಾಮದ ವರುಷ ಬಂದಿಹುದೂ ||

(ವರುಷಗಳು ಉರುಳುತ್ತಿರಲು, ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ತಾಯಿಯ ಅನಾಸಕ್ತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವಾರಸ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದೇ ಅನಾಸಕ್ತರಾದ ತಾಯಿಯನ್ನು , ಶ್ರೀಧರರು ಅಪಾರ ಮಾತೃಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆಗೈಯ ತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಸನ್ 1921 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದುಂದುಭಿ ನಾಮ ಸಂವತ್ಸರವು ಬಂದಿತು. ದುಂದುಭಿ ಸಂವತ್ಸರದ ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವಾರ ಬಂದಿತು.)

೨೬

ದಿನವು ಅದುವೇ ಶುದ್ಧ ಅಷ್ಟಮಿ
ದಿನದ ನಾಮವು ಕುಜನ ವಾರವು
ದಿನಕರನು ಉದಯಿಸಿಯೆ ಆಯಿತು ಎರಡು ಘಳಿಗೆಗಳೂ || 
ದಿನದ ಆ ಸಮಯದಲಿ ತಾಯಿಯು
ಎನಗೆ ನೀಡೊಂದಾಣೆಯೆನ್ನಲು
ನನಗೆ ಸಕಲ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರು ತಾಯಿ ಸಮನೆಂದೂ ||

(ಮಾರ್ಗಶಿರ ಶುದ್ಧ ಅಷ್ಟಮಿಯ ಮಂಗಳವಾರ , ರವಿಯು ಉದಯವಾದ ಎರಡು ಘಳಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ತಾಯಿಯು ಹದಿನಾಲ್ಕರ ಹರೆಯದ ಬಾಲಕ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಬಳಿಗೆ ಕರೆದಳು. ತಾಯ ಕರೆಗೆ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತಾಯಿ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರು “ವತ್ಸಾ ! ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ಕಾಲ ಮುಗಿಯಿತು, ನೀನು ನನಗೆ ಒಂದು ಭಾಷೆ ಕೊಡು, ನೀನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಮಾತೃಸ್ವರೂಪದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು” ಎಂದು ಮಾತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು.)

೨೭

ಪಡೆದು ತಾಯಿಯು ಭಾಷೆಯೊಂದನು
ನಡೆದಳಾಚಣ ಬಾರದೂರಿಗೆ
ಒಡೆಯ ರಾಯರು ಇರುವ ಅಂತಹ ನಾಕದಾ ಕಡೆಗೇ ||
ಒಡನೆ ನಮ್ಮಯ ಬಾಲ ಸಿರಿಧರ
ತಡವ ಮಾಡದೆ ಬಳಗ ಸೇರಿಸಿ
ಮಾಡುವಂತಹ ಕರ್ಮ ಎಲ್ಲವ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿಹರೂ ||

(ಸಮಸ್ತ ಸ್ತ್ರೀಸಂಕುಲವನ್ನೂ ತಾಯಿಯ ರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುವೆನು ಎಂದು ಶ್ರೀಧರರು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಾಕ್ಷಣ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಉಸಿರನ್ನೆಳೆದು, ಪತಿದೇವರು ನಾರಾಯಣರಾಯರು ಇರುವೆಡೆಗೆ ಪಯಣಿಸಿದರು. ತಾಯಿಯ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರರು ಊರು-ಕೇರಿ , ನೆರೆ-ಹೊರೆ, ಬಂಧು-ಬಳಗಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಆಚಾರ್ಯರ ಮುಖಾಂತರ ಅಂತ್ಯೇಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.)

೨೮

ಮೂರು ವರ್ಷಕೆ  ತಂದೆಯಗಲಿದ 
ಪೋರನಿಗೆ ಕಾದಿತ್ತು ಘೋರವು 
ತೀರಲನುಜನು ಅನುಜೆಯರು ಏಕಾದಶಾಂತ್ಯಕ್ಕೇ   ||
ಚೋರಯಮನೂ ಕೊಂಡುಹೋದನು
ವಾರಕುಜದಲಿ ತಾಯಿಯನುಸಹ
ಪೋರನಿಗೆ ಆಗಿಹುದು ಚಾತುರ್ ದಶವು ವಯಸಾಗ. ||

(ಮೂರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆ ನಾರಾಯಣರಾಯರ ದೇಹಾಂತವಾಯಿತು. ಆರು ವರ್ಷದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ವರ್ಷ ಕಳೆಯಲು ಅಂದರೆ ಎಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅಣ್ಣ ತ್ರ್ಯಂಬಕನೂ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕ ಗೋದಾವರಿಯ ನಿಧನವೂ ಆಗಿಹೋಯಿತು. ತಾಯಿಯೊಬ್ಬಳೇ ಬಂಧುವಾಗಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀಧರರು ಅಪಾರ ಮಾತೃಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ನಡೆಸಿದರು. ಶ್ರೀಧರರ ಹದಿನಾಲ್ಕರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಕೂಡಾ ಅನಾರೋಗ್ಯಪೀಡಿತರಾಗಿ ಈ ಭವಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಆ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಸ್ತ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತಾಯಿತು.)

೨೯

ಇಂಥ ಸಮಯದಿ ಕೂಡ ಬಾಲಕ
ಶಾಂತಿ ಯಿಂದಲಿ ಮುಂದೆ ನಡೆದನು
ಚಿಂತೆ ಮಾಡದೆ ಎಲ್ಲ ಭಾರವ ದೇವಗೊಪ್ಪಿಸುತಾ ||
ಕಾಂತ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಆದಿ ಮೂರುತಿ
ಅಂತೆ ಗುರುವೂ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರು
ಎಂಥ ಸಮಯದಿ ಕೂಡ ಬಿಡದೆಯೆ ಮುಂದೆ ನಡೆಸುವರೂ ||

“ಆತ್ಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವನು ಎಂತಹ ದುಃಖವೊದಗಿದರೂ ಅದರಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ ” ಎಂದು ಯೋಗಿಯ, ಜ್ಞಾನಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಿಯಜನರೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಆಗಿಹೋದರೂ , ಶ್ರೀಧರರ ಚಿತ್ತಸ್ಥೈರ್ಯವು ಕದಲಲಿಲ್ಲ. ಸಮಸ್ತ ಭಾರವನ್ನೂ ಆದಿಮೂರುತಿ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸ ಸ್ವಾಮಿಗಳೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆಂಬ ಅಪಾರ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಥಾನಾಯಕ ಶ್ರೀಧರರು ಮುನ್ನಡೆದರು.

೩೦

ಪಾಠಶಾಲೆಯು ಈ ಜಗತ್ತೂ
ನಾಟಕದ ಈ ರಂಗ ಮಂಚವು
ಆಟವಾಡಲು ಬಂದ ಎಲ್ಲರು ವೇಷಧಾರಿಗಳೂ ||
ಹುಟ್ಟಿದವಗೇ ಮರಣವೇ ಕೊನೆ 
ದಾಟಬಯಸೀ ಭವದಬಂಧವ
ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಿಬಯಸಿದರೆಮ್ಮ ಗುರುವರರೂ ||

ಈ ಮಾಯಾಜಗತ್ತು ಭಗವಂತನಾಡಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕೇವಲ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು. ಜನಿಸಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮರಣವೇ ಕೊನೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಿಯೊಂದೇ ಗುರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಶ್ರೀಧರರು ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗದ ಕಡೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಯಣಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ಸೂತ್ರಧಾರಿ ಆ ಭಗವಂತನು ಆಡಿಸಿದಂತೆ ನಡೆಯುವುದು ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಶ್ರೀಧರರು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ, ಸಾಧು-ಸಂತರ ಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಆನಂದದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

೩೧

ತಾನು ತನ್ನದು ಎಂಬ ಭಾವನೆ
ಯನ್ನು ತೊರೆಯುತಲೆಲ್ಲ ಸಿರಿಯನು 
ದಾನವಾಗಿಯೆ ಬಂಧು ಬಡವರಿಗೆಲ್ಲ ಹಂಚುತಲೀ ||
ಜ್ಞಾನನಿಧಿಯನು ಪಡೆಯಲೋಸುಗ
ಮಾನವಾಕೃತಿ ತಳೆದ ದೇವ 
ಜ್ಞಾನಿಯಿವನೂ ತೊರೆದುಸರ್ವವ ಮುಂದೆ ಹೊರಟಿಹನೂ ||

ನಾನೆಂಬ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆಯೇ, ನನ್ನದು ಎಂಬ ಸ್ವಾರ್ಥ ಭಾವನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು , ಶ್ರೀಧರರು, ತಮಗೆ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಬಡಬಗ್ಗರಿಗೆ ಧಾನ ಮಾಡಿದರು. ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು, ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಆ ಜ್ಞಾನದ ಅನಂತಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ , ಈ ಲೌಕಿಕದ ಸಿರಿಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ , ಮನುಷ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನೇ ಆದ ಗುರುಗಳು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಪಯಣಿಸಿದರು.

೩೨

ಹೈದರಾಬಾದನ್ನು ತೊರೆದೂ
ಹೈದ ಬಂದನು ಕಲಬುರಗಿಗೇ
ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಯಲು ಸುಲಭವಾಯಿತು ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲೀ  ||
ವೇದಿಕೆಯು ಆಯಿತದು ಭವಿತಕೆ
ವೇದಗಳನೋದಲದು ವಟುವಿಗೆ
ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾಗಿಹುದೂ ||

ತಬ್ಬಲಿ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಲಾಡಚಿಂಚೋಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬಂದ ಅವರ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾದ “ನೂತನ ವಿದ್ಯಾಲಯ” ಎಂಬ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಗೈದ ಶ್ರೀಧರರು, ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಛಾಯಾಚತ್ರದಲ್ಲಿ , ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೆಂಬ ಕಲ್ಪತರುವಿನ ಬುಡದಲ್ಲಿ , ರಾಮಾಯಣವೆಂಬ ವಜ್ರಕವಚವನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಲೌಕಿಕ-ಪಾರಲೌಕಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಯಾಗಿ ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೈದರಾಬಾದನ್ನು ಭಾಗ್ಯನಗರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಕೆಲಕಾಲ ತಂಗುದಾಣವಾಗಿದ್ದ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಕೂಡಾ, ಶ್ರೀಧರರಿಂದಾಗಿ ಭಾಗ್ಯನಗರಿಯಾಯಿತು. ಸತ್ಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು, ಸಜ್ಜನರ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಅಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲ ಆಯಿತು.

೩೩

ಬಾಲಸಿರಿಧರ ಪುಣೆಗೆ ಬಂದನು
ಶಾಲೆಯಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓದಲು
ಬಾಲ್ಯವದು ಕಳೆಯುತ್ತ  ಯೌವನ ಆಗಮಿಸುತಿಹುದೂ ||
ಶಾಲೆಯಲಿಬಲುಬಿಗಿಯು ನಿಯಮವು
ಅಲ್ಲಿ ತಿಲಕರ ವಾಖ್ಯ ಕಂಡಿತು 
ಎಲ್ಲ ನಿಯಮವ ಹರುಷದಿಂದಲಿ ಒಪ್ಪಿ ಪಾಲಿಸಿದಾ ||

ಮುಂದಿನ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ವಾಗ್ಮಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಇರುವರು ಎಂದು ಶ್ರೀಧರರು ಮನದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ , ಪುಣ್ಯನಗರಿ ಅಥವಾ ಪುಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಬಂತು. 1923 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹದಿನಾರರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರರು ಗುಲಬರ್ಗಾದಿಂದ ಪುಣೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ‘ ಅನಾಥ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗೃಹ’ ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರು ಬರೆಯಿಸಿದ ವಾಖ್ಯ ” ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡು ಹೊರಬಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಮಾಡುವನು ” ಎಂಬುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೋದಿದ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ  ಈ ವಾಖ್ಯ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿಯೇ ಹೇಳಿದಂತಿದೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಣೆಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ವಸತಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕಠೋರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಹುಡುಗರೆಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಗುರುಗಳು ಸಂತೋಷ ದಿಂದ ನಿಯಮಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

೩೪

ಪರರ ಸೇವೆಯು ಪರ ಕ್ಷೇಮವು
ಪರರಿಗುಪಕಾರವನು ಮಾಡುತ
ಮರುಕದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕ ನಡೆಸಿಹ ಪರಮ ಪಾವನನೂ ||
ಪರಮ ಪುಣ್ಯದ ನಗರದಲಿ ಮಧು
ಕರಿಯ ಮಾಡುತ ಗುರುವು ಇರಲೂ 
ಪುರದಿ ಗುರುವಿನ ಕೀರುತಿಯು ಬಲುಭರದಿ ಹೆಚ್ಚಿಹುದೂ ||

ಎಲ್ಲರೊಡನೆಯೂ ನಯ-ವಿನಯ, ಪ್ರೀತಿ-ಸೌಹಾರ್ಧತೆಗಳಿಂದ ಸೇರಿ ಬೆರೆಯುವುದೂ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹದ ಅಳವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಶ್ರೀಧರರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ವಾಗಿತ್ತು. ಪರೋಪಕಾರವೇ ಜೀವನದ ಗುರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಗುರುವರರು ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಲೂ ಕೂಡ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೇನೆಬಿದ್ದ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ , ರೋಗಿಗಳ ಸೇವೆಗೈಯುತ್ತಾ , ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಬಿಡುವಾಗದೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಪೇಟೆಯೊಳಗೆ ಒಂದು ಕೋಣೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು , ಉದರಂಭರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಧುಕರಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿರಾಗಿಯಂತೆ ಬದುಕತೊಡಗಿದರು.

೩೫

ಜನರ ಸೇವೆಯ ಮಾಡುವಂತಹ
ಮನದ ಗುರಿಯದು ಜೊತೆಗೆ ದೇವನ
ಅನವರತ ಕೃಪೆ ಹೊಂದುವಂತಾ ಧ್ಯೇಯ ಜೀವನದೀ ||
ತನುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮನವ ಸೇರಿಸಿ 
ವಿನಯಗುಣದಲಿ ಧರ್ಮಪಾಲನೆ 
ಅನುಸರಿಸುತಿಹ ಗುರುವ ಕಂಡೂ ಎಲ್ಲ ಮೆಚ್ಚಿಹರೂ ||

ಶ್ರೀಧರರ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ‘ ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಬರೆದು ಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡತಕ್ಕದ್ದು ‘ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚನೆ ಬಂದಿತು. ಶ್ರೀಧರರು ” ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಜನತಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿ ” ಎಂಬುದಾಗಿ ಬರೆದು ಇಟ್ಟರು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪರಕೀಯರ ಸ್ವಾಮಿತ್ವ , ಸಂಸ್ಕಾರ ಪ್ರಭಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸನಾತನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾದ ಗುಣ-ನಡತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಬಹಳ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತ ಇದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ಕಂಡು ಭಕ್ತಿ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

೩೬

ಪರರ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಯ
ಗುರುವು ನೌಕರಿ ಮಾಡಿ ಅದರಲಿ
ಬರುವ ಧನವನು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಮನವ ಮಾಡಿದರೂ ||
ಪರರಲೆಂದೂ ಬೇಧವೆಣಿಸದ 
ಗುರುವಿಗೂ ವಂಚನೆಯ ಮಾಡಿದ 
ದುರುಳರನ್ನೂ ಮನ್ನಿಸುತಲಿವರಿಹರು ಪುಣೆಯಲ್ಲೀ ||

ಯಮ-ನಿಯಮ ನಿರತರು ಹಾಗೂ ಪರೋಪಕಾರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀಧರರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿರಲಿ, ಇರುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾರೇ ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಲಿ, ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಎಷ್ಟೇ ಧನವಿದ್ದರೂ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಧರರು , ಪುಣೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿಯ ‘ತುಳಸೀಭಾಗ’ ದ ಒಂದು ಜವಳಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ನೌಕರಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದರು. ಒಂದು ದಿನ ಒಬ್ಬ ಕಪಟಿಯು ಬಂದು “ಸ್ವಾಮೀ! ಸಾಹುಕಾರರು ಮೂರು ಥಾನು ಬಟ್ಟೆ ತರುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ” ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಬಟ್ಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಸತ್ಯ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಧರರು ಆ ಬಟ್ಟೆಯ ದುಡ್ಡನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಬಳದಿಂದಲೇ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು.

೩೭

ಮುಂದೆ ನೌಕರಿಯನ್ನು ತೊರೆದೂ
ಒಂದೆ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಮನದಲಿ
ವಂದಿಸುತ ಆ ಹರಿಯ ಭಜಿಸುತ ತಪವ ಮಾಡಿಹರೂ ||
ಮಂದಿಯೆಲ್ಲರು ಹಾದು ಹೋಗುತ
ಒಂದು ಚಣದೀ ನಿಂತು ಕೇಳುತ
ಚಂದದಿಂದಲಿ ಹೊಗಳುವರು ಆ ಗುರುವಗೀತೆಯನೂ ||

ಮುಂದೆ ಸಾಹುಕಾರರಿಗೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ಜನ ಸಿಗಲು ಶ್ರೀಧರರು ಆ ನೌಕರಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹೇಗೂ ಈ ವರ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಗುರುವು ಆದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಜಪ-ತಪ-ಧ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆಯತೊಡಗಿದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗೇ ಸ್ನಾನ ಪೂರೈಸಿ ಜಪಕ್ಕೆ ಕುಳಿತವರು ಅರುಣೋದಯಕ್ಕೆ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಪಠಣ ಮಾಡುತ್ತಾ , ನರಸಿಂಹದೇವರಿಗೆ 108 ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಮಧುಕರಿ ತರಲು ಹೋಗುವಾಗಲೂ ಗೀತಾಪಠಣ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಇವರನ್ನು ಕಂಡು , ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು , ಇವರ ಗೀತಾಪಠಣ ಹಾಗೂ ಇವರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದರು.

೩೮

ಕೆಲವು ಗೆಳೆಯರ ಕೂಡಿಕೊಂಡೂ
ಸ್ಥಳಕೆ ಪರ್ವತಿ ಎಂಬ ಕಡೆಗೆ ತೆ-
ರಳಿದರಿವರೂ ಆಲಯದ ಕಡೆ ವಿಹರಿಸಲು ಮುದದೀ ||
ಕಳಚದೆಯೆ  ಪಾದಗಳ ರಕ್ಷೆಯ  
ಒಳಗೆ ಬಂದನು ಪಾರಸಿಯನೂ
ಬಳಿಗೆ ಬಂದುದ ನೋಡಿದರುಆಲಯದಿ ಗುರುವರರೂ ||

ಒಮ್ಮೆ ಕೆಲವು ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆಗೂಡಿ “ಪರ್ವತಿ” ಎಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ, ಅಪರಾಹ್ನದ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಾಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ದೇವಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಕೆ.1675 ರಲ್ಲಿ ಬಾಳಾಜೀ ಪೇಶ್ವೆಯವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು , ಸೇವೆಯು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಾರಸಿಯವನು , ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡೇ , ದೇವರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು , ಅಲ್ಲಿನ ಪಾರುಪತ್ತೆಗಾರರನ್ನು ಇದಾವ ದೇವರೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಶ್ರೀಧರರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು.

೩೯

ಹೊಂದುತಲಿ ಕೋಪವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ 
ಬಂದವನ  ಎದುರಿಂಗೆ ನಿಲ್ಲುತ 
ನೋಡಿ ಅವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿದರೊಳಗೆ ಬಾರದಿರೂ ||
ಹಿಂದುಮಂದಿರವಿಹುದು ನಿಲ್ಲುನಿ
ಮೂಢತನದಿಂ ಒಳಕೆ ಬರದಿರು
ಮಾಡದೆಲೆತಡ ಹೊರಗೆ ನಡೆ ಗೌರವವ ತೋರೆನುತಾ ||

ಪಾದಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಳಚದೆಯೆ ಒಳಗೆ ಬಂದ ಪಾರಸಿಯವನಿಗೆ ಶ್ರೀಧರರು ಹೊರಗೆ ನಡೆ ಮೊದಲು, ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಇದು, ಇಲ್ಲಿಯ ರೀತಿ-ರಿವಾಜುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿತುಕೋ ಎಂದು ಗದರಿಸಿ ಬುದ್ದಿ ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಆತ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಪಾರುಪತ್ತೆಗಾರನು , “ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ, ಒಳಗೆ ಬನ್ನಿ” ಎಂದು ಪಾರಸಿಯವನಿಗೆ ಹೇಳಲು, ಶ್ರೀಧರರು ಕೆರಳಿ , ಕೇವಲ ಧನದ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ದೇವ-ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ತಮ್ಮಂತ ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿಗಳಿಂದಲೇ ಧರ್ಮದ ಅವನತಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗರ್ಜಿಸಿದರು.

೪೦

ಒಮ್ಮೆ ಶಾಲೆಯ ಭಾಷಣದಿ ಗುರು
ಸಮ್ಮತಿಯನೂ ಪಡೆದು ಸರ್ವರ
ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದಾರಂಭ ಮಾಡಿದ ಮಾತನಾಡಲಿಕೇ ||
ಬೊಮ್ಮನಿಂದಲಿ ಜನಿಸಿದೆಲ್ಲರು
ಹಮ್ಮುಗಳನೂ ಬಿಡುತ ಸತ್ಯವ
ಒಮ್ಮತದಿ ನೀವೆಲ್ಲ ತಿಳಿಯಿರಿ ವರ್ಣ ವಿಂಗಡವಾ ||

ಒಮ್ಮೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾಷಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, ಓರ್ವ ಪ್ರೊಫೆಸರನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು , ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಹಳಿಯುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ , ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶ್ರೀಧರರು ಇದು ಭಾರತದ ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳಿಗೆ , ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರಿಗೆ ಆದ ಅವಮಾನವೆಂದು ಬಗೆದು , ತಾವೂ ಮಾತಾಡಲು ಎದ್ದು ನಿಂತರು. ಎಲ್ಲರ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದು ಮಾತು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಗುರುಗಳು, “ಕೆಲವು ಭ್ರಾಹ್ಮಣರು ನೀತಿಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ , ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನ ಶೂನ್ಯರಾಗಿ ನಿಂದೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಹಾಗೂ ವರ್ಣವಿಂಗಡಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನರಿಯದೇ ಇಡೀ ವರ್ಗವನ್ನೇ ನಿಂದಿಸುವುದು ತಪ್ಪು ,ಪರಮಬಲಿಷ್ಠ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನೂ ಕೂಡಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಲಿಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು ” ಎಂದು ಖಂಡಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

೪೧

ಪರಮ ಪುರುಷನ ಮುಖದಿ ಬಂದವ
ಪರರ ಹಿತವನು ಬಯಸುವವನೂ
ಅರಿತು ಎಲ್ಲಾ ಸಾರವನು ಉಪದೇಶಿಸುವನವನೂ ||
ಬರಿದೆ ಎಲ್ಲರು ಭೋಗ ಜೀವನ
ಸರಸ ಭಾವನೆ ವಿರಸ ತನದಲಿ
ಹರನ ಮರೆಯುವ ಕಾಲದಲಿ ಗುರಿ ತೋರುವವ ಅವನೂ ||

” ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ‘ ತಪೋಧನಾ’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವಿರುವುದು, ತಪವೇ ಅವರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು. ವಿರಕ್ತಿ, ಪವಿತ್ರತೆ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಪಃಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದ ಅವರು ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೂ ಕೂಡಾ ಪೂಜ್ಯರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಣಕುಟೀರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಧಾನವನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಂದರೆ ತ್ಯಾಗಮೂಲ, ಧರ್ಮಶೀಲ, ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದಲೂ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಉಪಾಸನೆಗಳಿಂದಲೂ ಅಲೌಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಉಳಿದವರು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದಾಗ ಇವರನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ” ಎಂದು ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು.

೪೨

ಎನ್ನುವಂತಾ ಮಾತುಗಳನೂ
ಎನ್ನುತಿರೆ ಸಿರಿಧರನು ಆಗಲೆ
ಇನ್ನು ಸಾಕಿದು ನಿಲ್ಲಿಸೆನ್ನುತ ತಡೆದರಿವರನ್ನೂ  ||
ಎನ್ನ ಮಾತದು ಅದುವೆ ಧಿಟವೂ
ನಿನ್ನದೆಲ್ಲವು ಸೆಟೆಯು ಆಗಿದೆ
ಎನ್ನುತಲಿ ಸಿರಿಧರನ ಹೊರಕಳಿಸಿದನು ಶಿಕ್ಷಕನೂ ||

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಫ್ರೊಫೇಸರರಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ನೆತ್ತಿಗೇರಿತು. ಸಾಕುಮಾಡು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು, ನಾನು ನುಡಿದಿರುವುದೇ ನಿಜ, ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ ಎಂದರು. ಆಗ ಗುರುಗಳು “ಶುದ್ಧ ಬೀಜಾ ಪೋಟಿಫಳೆ ರಸಾಳ ಗೋಮಟೀ ” ಎಂಬ ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರ ಮಾತುಗಳನ್ನುದ್ದರಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಅದರ ಅಭಿಮಾನವಿರಲೇಬೇಕು, ಯಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಅಭಿಮಾನವಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಟುವಾಗಿ ನುಡಿದರು.

೪೩

ಯಾವನೋ ಪಾರಸಿಯ ಕೃಪೆಗೇ
ನೀವು ನುಡಿದುದೆ ದಿಟವು ಎಂದನು
ನಾವು ಭಾರತಮಾತೆ ಪುತ್ರರು ಅದನೆ ಅನುಕರಿಸೇ ||
ನಾವು ನಮ್ಮಯತನವ ಬಿಡುವುದೆ
ಸಾವು ಬಂದಂತೆಮ್ಮ ಧರ್ಮಕೆ
ನೀವಿದೆಲ್ಲವ ತಿಳಿದು ನಡೆಯಿರಿ ಎನುತ ನಡೆದ ಗುರೂ ||

ಫ್ರೊಫೆಸರರು ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ತಡೆದು ” ಈಗ ನೀನಿಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗು ” ಎಂದು ಕೂಗಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರರು ” ನನ್ನ ವರ್ತನೆಯು ಯಾವುದೇ ತರದಲ್ಲಿಯೂ ದೂಷಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ನಿರಾಧಾರ ಮಾತನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದೇ ಅದಕ್ಕುತ್ತರಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟೆ. ಯಾರೋ ಕೆಲವರು, ವಿದೇಶಿಯರ ಕೃಪೆ ಪಡೆಯಲು , ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲಾ ನಿಜ ಎಂದರು. ನಾವು ನಮ್ಮಯ ತನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನನುಕರಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಬಲಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ, ಧರ್ಮದ ಅವನತಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ, ಇದನ್ನು ನೀವೆಲ್ಲ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ ” ಎಂದು ಭಾಷಣಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು.

೪೪

ರಾಮನವತಾರವದು ಕಥೆಯೂ
ರಾಮನೆಂಬವ ಜನಿಸಲಿಲ್ಲಾ
ರಾಮನಾಮಕೆ ಇಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯು ಎಂಬ ಜನರಿಂಗೇ ||
ರಾಮ ಭಕ್ತರು ಆದ ಗುರುಗಳು
ರಾಮ ಭಕ್ತಿಯವಿವರಿಸಿದರೂ
ರಾಮನಾಮದ ಶಕ್ತಿಯನು ತಿಳಿವಂತೆ ಸೊಗಸಿನಲಿ ||

ಶ್ರೀಧರರು ನಿತ್ಯದಂತೆಯೇ ಜಪಾನುಷ್ಟಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಬಂದಂತಹ ಒಬ್ಬನು, ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳು, ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶಕ್ಕೇ ಸ್ವರ್ಗವೆಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ರಾಮನೆಂಬುವನು ಹುಟ್ಟಲೇ ಇಲ್ಲ, ಒಬ್ಬ ಗ್ರೀಕ್ ರಾಜನನ್ನೇ ರಾಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಸುಂದರರಾಗಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವರನ್ನೇ ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳತೊಡಗಿದನು.
ಜಪ ಮುಗಿಸಿದ ಶ್ರೀಧರರು “ರಾಮಾವತಾರ ಆಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮೂರ್ಖತನದ ಮಾತು. ನಮ್ಮ ತಾತ ಮುತ್ತಾತಂದಿರು ಈಗ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವರು ಹುಟ್ಟಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ರಾಮಾವತಾರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸತೊಡಗಿದರು. (ಪಾರಸಿ = ವಿದೇಶಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು. ಯವನ = ಮಹಮ್ಮದೀಯರು )

೪೫

ಮೂಢರವರೂ ರಾಮನರಿಯರು
ಗೂಢವಿಲ್ಲದು ರಾಮನಾಮದಿ
ಗಾಢವಾಗಿಹದದುವೆ ಶಕ್ತಿಯು ರಾಮನಾಮದಲೀ ||
ಆಡುತಾಡುತ ರಾಮಭಜನೆಯ
ಮಾಡುವಂತಹ ಜನಸಮೂಹಕೆ
ಕೂಡ ಮುಕ್ತಿಯ ನೀಡುವಂತಹ ಶಕ್ತಿ ಇಹುದದಕೇ ||

” ಪುರಾಣ ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಅವತಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿರುವುದು ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ರಾಮನೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬವರು ಮೂಢರು. ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಸದ್ಗತಿಯೆನ್ನುವುದು ಇಹ-ಪರಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆಯುವುದು. ವ್ಯಾಧನು ಮರಾ-ಮರಾ-ಮರಾ ಎಂದು ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾಮನಾಮವನ್ನುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಮಹಾಕವಿ ವಾಲ್ಮಿಕಿಯಾದ ಕಥೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯಲ್ಲವೇ ? ಹಾಗೇ ಅಜಾಮಿಳನಂತೆ, ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯದೇ ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ , ಅಂತಹವರಿಗೆ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು, ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ ರಾಮನಾಮಕ್ಕಿದೆ ” ಎಂದು ಶ್ರೀಧರರು ಆ ನಾಸ್ತಿಕನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲು, ಶ್ರೀಗಳ ಮಧುರವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧನಾದನು.

೪೬

ಜಾನಕಿಯನೂ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು
ತಾನು ಹೋದೆಡೆಯೆಲ್ಲ ರಾಮನು
ಧೇನುವಂದದ ಲಿಂಗ ಹೂಡಿದ ಹಲವು ತಾಣದಲೀ ||
ಎನ್ನುತಲಿಗುರು ತತ್ವ ತಿಳಿಸುತ
ಮನ್ನಿಸುತ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮೂಡಿಸಿ
ತಾನು ಕೂಡಾ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿ ಭಜಿಸಿ ಹಾಡಿದರೂ ||

“ಶ್ರೀರಾಮನು ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ತಾನು ಹೋದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ , ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಮಧೇನುವಿನಂತೆ ಕೇಳಿದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಯೋಧ್ಯಾ, ಪಂಚವಟಿ, ಪಂಪಾ, ರಾಮೇಶ್ವರ, ಸೇತು ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಂಗಗಳಿರುವುದು ನಿಜವಲ್ಲವೇ ? ಈ ರಾಮಲಿಂಗಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗ್ರೀಕ್ ರಾಜನ ಸ್ಮಾರಕಗಳೆನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅವನು ಹಿಂದುವಾಗಿದ್ದನೇ? ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಯಾಕೆ, ಯಾರು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು? ಆಗಿನ ಕಾಲದ ವಸಿಷ್ಠ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಪರಶುರಾಮ ಇವರೆಲ್ಲಾ ಯಾರೆಂದು ಹೇಳಬೇಕು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು, ರಾಮನು ಗ್ರೀಕ್ ರಾಜ ಎಂದು ನುಡಿದವನು ನಿರುತ್ತರನಾದನು. ರಾಮಾವತಾರ ನಿಜವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿದನು.

೪೭

ಭರತಖಂಡದ ಜನಗಳೆಲ್ಲರ 
ದುರಿತ ಕಳೆಯುವ ನೆಪವ ಮಾಡಿಯೆ
ಚರಿತವನು ತಿರುಚಿದರು ಆಂಗ್ಲರು ಬಂದು ದೇಶಕ್ಕೇ ||
ತಿರುಳಿಹುದು ಬಲುಹಳೆಯ ಧರ್ಮದಿ
ಅರಿಯಬೇಕದನೆಂದು ಗುರುಗಳು
ಪರರ ವಿದ್ಯೆಯ ಬಿಟ್ಟು ನಡೆದರು ಪಾರಮಾರ್ಥಕ್ಕೇ ||

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರರ ವೈರಾಗ್ಯ ವೃಕ್ಷವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇವರ ಮನದಲ್ಲಿ ಮೆಕಾಲೆ ಪ್ರೇರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂಗ್ಲರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಬಂದು ನಂತರ ಜನರಿಗೆ ಒಳಿತು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಂಬ ಕಾರಣ ಹೇಳುತ್ತಾ , ಜನರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಬಗೆಗೆ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೇ ತಿರುಚಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ನಮ್ಮ ಧರ್ಮ, ಆಚಾರ, ವಿಚಾರ, ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸತ್ವವಿದೆ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಆಂಗ್ಲಪ್ರಣೀತ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ತೊರೆದು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.

೪೮

ವಿವರವಾಗದನರಿಯಬೇಕೆಂ 
ದಿವರು ಯೋಚಿಸುತೆಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರವ
ಸುವಚನಾದಿಪುರಾಣಗಳನಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತಲೀ ||
ಕುವರ ಸಿರಿಧರ ಪಠಣ ಮಾಡುತ
ದಿವಸವೂ ಯೋಚಿಸಲು ತೊಡಗಿದ
ಯುವಕಜನರಿಗೆ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವ ತೋರುವುದುಹೇಗೇ||

ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರ, ವಚನ,ವೇದಗಳು ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು. ನಮ್ಮದು ” ಸರ್ವೇಜನ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತಿ”, ” ಮನುಷ್ಯ ಕುಲಂ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ ” ಎಂದು ಸಾರುವ ಮಹಾನ್ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ ಶ್ರೀಧರರು ದಿನವೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ , ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಹಾದಿ ತಪ್ಪುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಯುವಜನಾಂಗದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. “ತನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉದ್ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರುತಿವಾಖ್ಯಗಳೇ ಸಾಕು, ಆದರೆ ಇತರರನ್ನೂ ಉದ್ದಾರ ಮಾಡಲು ಎಷ್ಟೇ ಸಾಧನೆ, ಶ್ರುತಿವಾಖ್ಯಗಳ ಬೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದರೂ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ”

೪೯

ತಪವನಾಚರಿಸುತಲಿ ನಡೆವುದು 
ಸಫಲವಾಗಲು ತರುಣಸಿರಿಧರ
ಜಪವಮಾಡುವ ಸಾವಿರದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲಿ ದಿನದಿನವೂ   ||
ಜಪವ ಮಾಡಲು ತಪವ ಮಾಡಲು
ಸಫಲವಾಗದು ಗುರುವು ಬೇಕೈ 
ವಿಫಲವದು ಗುರುಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಿತ್ರರಾ ನುಡಿಯೂ  ||

ಲೌಕಿಕವಿಧ್ಯೆ ಕಲಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದ ಗುರುವರರು, ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ತೊಡಗುವುದಾಗಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿ, ಪೂರ್ವತಯಾರಿಯಾಗಿ , ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಾವಿರದಿನ್ನೂರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ , ತ್ರಿಕಾಲವೂ ಜಪಿಸುತ್ತ , ಜೊತೆಗೆ ರಾಮತ್ರಯೋದಶಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಾವಿರಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಟಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಮನದಲ್ಲಿ ಗುರುಮುಖೇನ ಕಲಿಯದ , ಉಪದೇಶವಾಗದ ಯಾವುದೇ ವಿಧ್ಯೆ ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಯೋಚನೆಯೂ ಕೊರೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರೂ ಕೂಡಾ, ಗುರುಅನುಗ್ರಹ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ, ಉಪದೇಶವಿಲ್ಲದೇ ಯಾವುದೇ ಲೌಕಿಕ-ಅಲೌಕಿಕ ಅನುಷ್ಟಾನ ಫಲಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.

೫೦

ಗುರುವು ದೊರೆವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲದು
ಗುರುವಿನಾ ಕರುಣಾಕಟಾಕ್ಷಕೆ 
ನಿರತವೂ ತನಿಖೆಯನು ಮಾಡಿದ ಮಿತ್ರರೊಡಗೂಡಿ  ||
ಹಿರಿಯ ಮಿತ್ರರು ಒಡನೆ ಕುಳಿತೂ
ಗರುವವಿಲ್ಲದೆ ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟರು
ಸರುವ ವಿಧದಲಿ ಸರಿಯು ಅವರೇ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥಗುರೂ ||

ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಗುವ ಯೋಚನೆ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಬಲಿಯುತ್ತಿರಲು, ಸರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರ ಪಳನಿಟ್ಕರ್ ಎಂಬ ನೈಷ್ಠಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಒದಗಿಬಂತು. ಶ್ರೀ ಪಳನಿಟ್ಕರರು ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಉಜ್ವಲ ಅಭಿಮಾನವುಳ್ಳ ಆಚಾರನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದು, ಪಾರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿರುಚಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ “ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರ ಸನ್ನಿಧಿಯಾದ ಸಜ್ಜನಗಡ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ನೀವು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೊರಡುವುದೇ ಆದರೆ ಈಗಲೇ ಹೊರಡಿ, ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಿಮಗೇನಾಗಬೇಕಿದೆ ” ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಗುರುವು ದೊರೆಯುವುದು ಬಹಳ ದುರ್ಲಭ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಗುರುವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ಬೇಕೇಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರೂ ತಿಳಿಸುತ್ತ , ಶ್ರೀಧರರ ಸಜ್ಜನಗಡ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.

೫೧

ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರ ಮಹಿಮೆ ಹಿರಿದಾ 
ಶ್ರೀಸಮಾಧಿಯು ಗಡದಲಿಹುದೂ 
ಶ್ರೀ ಸಮರ್ಥರ ಗಡವು ಮಹಿಮೆ ಶಿವಾಜಿರಾಜನಿಗೂ ||
ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರು ಇರುವ ಗಡಕೇ 
ಶ್ರೀಸಮಾಧಿಯು ಇಪ್ಪ ತಾಣಕೆ
ದಾಸನಾಗಲು ಹೊರಟ ಸಿರಿಧರ ರಾಮದಾಸರಿಗೇ ||

ಶ್ರೀಧರರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳೂ ಕೂಡಾ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರೇ ಆಗಿದ್ದು, ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಜನ್ಮಜಾತವಾಗಿತ್ತೆಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಶ್ರೀ ಸಜ್ಜನಗಡವು ಬಹಳ ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವದ ಹೆಸರು ‘ಅಸ್ವಲಗಡ ‘ ಎಂದಿತ್ತು. ಸಮರ್ಥರ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರ ಕೂಟವು ಸೇರತೊಡಗಿದುದರಿಂದ ಶ್ರೀ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜನು ಇದನ್ನು ಸಜ್ಜನಗಡ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯತೊಡಗಿದನು. ಇಂತಹ ದೈವೀತಾಣಕ್ಕೆ, ತಪಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ರಾಮದಾಸರಿಗೆ ದಾಸಾನುದಾಸರಾಗಲು ಶ್ರೀಧರರು ಹೊರಟು ನಿಂತರು.

೫೨

ಶುಭಕರವು ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸವು
ಶುಭದ ದಿನವದು ವಿಜಯದಶಮಿಯು
ಶುಭದ ನಭದಲಿ  ಮೂಡಿದನು ದಿನಕರನು ಉದಯದಲೀ ||
ಶುಭವ ಹಾರೈಸುತಲಿ ಬಂದನು
ಶುಭದರೂಪವೆ ಆದ ಗುರುವಿಗೆ
ಶುಭವು ಸಿರಿಧರರಿಂಗೆ ಆಯಿತು ಮುಂದೆ ಬದುಕಿನಲೀ ||

ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ದಶಮಿಯು , ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಲಕರ ಹಾಗೂ ಶುಭಮುಹೂರ್ತದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಆ ಶುಭದಿನದ ಶುಭಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ , ಶ್ರೀಧರರು ತಪಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಜ್ಜನಗಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೆಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೊಂದು ಹರ್ಷದ ದಿನವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಶುಭತಿಥಿಯಲ್ಲಿ , ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ವಿದ್ಯಾರೂಪಿ ದೇವಿಯ ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗುವಂತೆ, ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅಷ್ಟವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಕೃತಿಯಾದಂತೆ, ದಶೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ವಿಜಯರೂಪಿ ಸೂರ್ಯನ ಅರುಣೋದಯವೋ ಎಂಬಂತೆ , ಆತ್ಮನಿವೇದನಾ ಭಕ್ತಿಯ ಉದಯವೋ ಎಂಬಂತೆ ಆ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಭಾಸ್ಕರನು ಗುರುಗಳನ್ನು ಹರಸುತ್ತಾ ಉದಯಿಸತೊಡಗಿದನು.

೫೩

ಎಂದಿನಂತೆಯೆ ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮವ
ಮಂದಿ ಬರುವುದಕಿಂತ ಮೊದಲೇ
ಚೆಂದದಿಂದಲಿ ಮುಗಿಸಿ ಗುರುಗಳು ಭಜಿಸಿರಾಮನನೂ ||
ಅಂದಿನುದಯದಲಷ್ಟ ವಿಧದಾ
ಬಂಧನವು ಕಡಿವಂತ ತೆರದಾ
ಮುಂದಿನಾ ಶಪಥವನು ಮಾಡಿದರಗ್ನಿ ಸಮ್ಮುಖದೀ ||

ಶಾ.ಶಕೆ.೧೮೫೦ [ಸನ್.1927 ] ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ದಶಮಿ ಬುಧವಾರ, ಅಂದರೆ ವಿಜಯ ದಶಮಿಯ ಶುಭದಿನದ ಸುವರ್ಣಭಾಸ್ಕರನ ಉದಯವಾಗಲು, ಸಜ್ಜನಗಡಕ್ಕೆ ಪಯಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು, ಶ್ರೀಧರರು ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿ, ರಾಮನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪಂಚಭೂತಗಳ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ದೇವರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಗ್ನಿನಾರಾಯಣನ
ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

೫೪

ಎನ್ನ ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ತನಕವು 
ಮುನ್ನಿನಂತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ 
ಇನ್ನು ಮುಂದಕೆ ಪಾಲಿಸುವೆನೂ ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||
ಚಿನ್ನರನ್ನದ್ರವ್ಯದಾನವ 
ನಿನ್ನು ಮುಂದಕೆ ಹೊಂದಲಾರೆನ
ದನ್ನು ಬಳಸುವೆ ಜನರ ಬಳಕೆಗೆ ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||

೧. ಮರಣಪರ್ಯಂತ ಅಸ್ಖಲಿತ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ.
೨. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಒಂದು ವೇಳೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಒದಗಿಬಂದರೆ, ಕೇವಲ ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತೇನೆ.

೫೫

ಮಠದಿ ಪೀಠವನೇರಲಾರೆನು 
ಹಟವಿದೆನ್ನಯದಷ್ಟ ಶಪಥದಿ 
ತೃತಿಯಶಪಥವು ಇಹುದುಇದುವೂ ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||
ಪತಿತ ಜನರಾ ಕಷ್ಟ ಕಳೆಯಲು 
ಸತತವೂನಾ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವೆ 
ಹಿತವ ಮಾಡುವೆ ಜನರ ಮನಕೇ ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||

೩. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮಠಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
೪. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಯತ್ನಿಸಿ ಆರ್ತರ ದುಃಖವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತೇನೆ.

೫೬

ಜಗದಲಿರುವಾ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರ 
ಮಗನು ನಾನೆಂಬಂತ ಭಾವದಿ
ಮುಗಿವೆ ಕರವನು ತಾಯಿ ಎನ್ನುತ ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||
ಮುಗುದೆಯರನೂ ಪುರುಷರನ್ನೂ 
ಬಗೆವೆ ಒಂದೇ ಎಂಬ ತೆರದಲಿ 
ತೆಗೆದು ಬೇಧವ ತತ್ವ ತಿಳಿಸುವೆ ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||

೫. ಅಖಿಲ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮಾತೃಸಮಾನವಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
೬. ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರನ್ನು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಂಡು, ತತ್ವಬೋಧೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲರ ಉದ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವೆನು.

೫೭

ಜೀವನಾವಶ್ಯಕದ ಸಾಧನ 
ವಾವುದನ್ನೂ ಅತಿಯ ಮಾಡದೆ 
ಜೀವಿಸುವೆನೂ ಸರಳ ಬದುಕನು ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||
ಜೀವಮಾನದ ಗುರಿಯು ಧರ್ಮವು  
ಯಾವ ಅವನತಿ ಹೊಂದದಂತೆಯೆ 
ಕಾವುದೂ ಎಂಬುದನು ಸಾದಿಪೆ ಇದುವು ದಿಟವಿಹುದೂ ||

೭. ತನ-ಜೀವನ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವೆನು.
೮. ಸರ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಧರ್ಮದ ಅವನತಿಗೆ ತಡೆಹಾಕುವೆನು ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು , ಸನಾತನ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ್ವಜವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವೆನು.

೫೮

ಒಡೆಯನಾಗಿಹ ಗುರು ಸಮರ್ಥರ
ಗಡಕೆ ಹೋಗುತಲವರದಾಶ್ರಯ 
ಪಡೆದು ಮುಂದಕೆ ತಪವ ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆವುದಕೇ ||
ನಡೆಯಬಯಸಿದರವರು ಗುರುಗಳು
ಒಡನೆ ಮಾಡಿದರಾತಯಾರಿಯ
ನಡುವೆನಡುವೆಯೆ ರಾಮನಾಮವ ಮನದಿಜಪಿಸುತಲೀ||

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನ ಶ್ರೀಧರರು ಸಜ್ಜನಗಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಪಳನಿಟ್ಕರರು ಔತಣವನ್ನೇ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಹಬ್ಬದೂಟ ಮುಗಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ , ಶ್ರೀಧರರು ಹೊರಡುವ ಸರ್ವಸಿದ್ದತೆಯಿಂದ , ಮನದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರ, ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಗುರುಪಾದಕ್ಕೆ ನಮಿಸಿ, ನಾನು ಹೋಗಿಬರುವೆನೆಂಬುದಾಗಿ ಇಷ್ಟಮಿತ್ರರಿಗೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಪಳನಿಟ್ಕರರಿಗೂ ವಂದಿಸಿದರು. ಆಗ ಪಳನಿಟ್ಕರರು ಅಭಿಮಾನ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ” ಪೂರ್ವದ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಉಜ್ವಲ ಜೀವನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಆರೂಢರಾಗಿರಿ, ಜ್ಞಾನ-ವೈರಾಗ್ಯದ ಭಾಸ್ಕರನಾಗಿ ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳಗಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರಿ, ಅಂತೆಯೇ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ ” ಎಂಬುದಾಗಿ ಗದ್ಗದಿತರಾಗಿ ನುಡಿದರು. ಆ ಅಭಿಮಾನ ಕಂಡು, ಶ್ರೀಧರರ ನಯನಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರೇಮಾಶ್ರುಗಳು ತುಂಬಿದವು..

೫೯

ವನಸಿರಿಯ ಹೊಂದಿರುವ ತಾಣಕೆ 
ವಿನಯದಿಂ ನಡೆಯುತಲಿ ಬಂದರು 
ಜನಕಪುತ್ರಿಯ ಪತಿಯ ನೆನೆಯುತಲಾಬನೇಶ್ವರಕೆ  ||
ದಿನವದೆರಡನೆ ದಶಮಿಯಿಹುದೂ 
ತನುವನೀಶ್ವರನಿಂಗೆ ಬಾಗಿಸಿ 
ಬನದೊಡೆಯನನು ಭಜಿಸಿ ಮುಂದಕೆ ನಡೆದರೀ ಗುರುವು ||

ಶಾ.ಶ.೧೮೫೦ ಅಂದರೆ ಸನ್.೧೯೨೭ನೇ ವರ್ಷದ ಆಶ್ವೀಜ ಶುದ್ದ ದಶಮಿ ಬುದವಾರದಂದು ಗುರುಗಳು ಪುಣೆಯಿಂದ ಸಜ್ಜನಗಡದತ್ತ ಪಯಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಿರಂತರ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬನೇಶ್ವರ ತಲುಪಿದರು. ಆ ವರ್ಷ ಎರಡುದಿನ ದಶಮಿಯು ಬಂದ ಕಾರಣ , ಅಂದೂ ದಶಮಿಯಿತ್ತು. ಸುತ್ತಲೂ ವನರಾಜಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸುಂದರ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಗುರುವಾರ ಶಂಕರನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥರ ಪಟಕ್ಕೆ ಕೈಮುಗಿದು, ದಾಸಬೋಧ ಪಾರಾಯಣ ನಡೆಸಿ, ಮಂದಿರದ ಆವರಣದಲ್ಲೇ ಜಪಕ್ಕೆ ಕುಳಿತರು. ಜಪವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಮಧುಕರಿ ತಂದು ದೇವರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ, ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸತಾರದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿದರು.

೬೦

ಗುರಿಯಿಹುದುಪರಮೋಚ್ಚ ತರದಲಿ 
ನರರ ಜನ್ಮವನುದ್ದರಿಸುವುದು 
ಪರಶಿವಾಂಶದಿ ಜನ್ಮತಳೆದಿಹ ರಾಮದಾಸರದು  ||
ಗುರುವ ಹುಡುಕುತ ಬಂದ ತರುಣರು
ಸಿರಿಯ ನಾಮದಿ ಹೊತ್ತು ತಂದರು
ಸರುವವನು ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ನಿಂತರು ಗಡದ ಬುಡದಲ್ಲೀ ||

ಭುವಿಯ ನರರೆಲ್ಲರ ಜನ್ಮವನ್ನು ಉದ್ದರಿಸುವ ಪರಮೋಚ್ಚ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ , ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವತಾರ ತಳೆದಿರುವ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರು, ಸಮಾಧಿಸ್ಥರಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಸಜ್ಜನಗಡವು, ಸಾತಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀಧರರು ಬನೇಶ್ವರದಿಂದ ಐವತ್ತು ಮೈಲಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ ಸಾತಾರವನ್ನು ಮೂರನೆಯ ದಿನ ತಲುಪಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ , ಪವಯೀ ಗೇಟಿನ ಬಳಿಯಿರುವ ಮಾರುತೀ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗಿದರು. ಮರುದಿನ ಎಂದಿನಂತೆ ಪ್ರಾತಃಸಂಧ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಸಜ್ಜನಗಿರಿಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಊರ್ಮಡಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು , ಸೂರ್ಯನು ನೆತ್ತಿಗೇರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನಗಡದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದರು.

೬೧

ಪರಳಿಪರಳಿಕಡೆಯಿಂ ಗಡದ ಮೇಲಕೆ 
ತೆರಳಿದರು ಮೊದಲಾಯಿತದು ಸಿರಿ-
ಧರರು ಬಂದೊಡೆ ಗಡದ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಗಜಮುಖನ ಚರಣ  ||
ಧರೆಯದೇವರು ರಾಮಚಂದ್ರನು 
ಇರುವನೆತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇವರಾ
ಗುರಿಯು ರಾಮನ ದಾಸರಾಗಿರೊ ಕಾರಣದಿ ಇವರು  ||

ಸಜ್ಜನಗಡ ಏರಲು ಮುಖ್ಯದಾರಿಯು ಪರಳಿ ಕಡೆಯಿಂದ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಶ್ರೀಧರರು ಗಡವನ್ನು ಏರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮೋಕ್ಷಗಿರಿಯನ್ನೇರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಈ ಆರೋಹಣವು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದವರು ‘ಜಯಜಯ ರಘುವೀರ ಸಮರ್ಥ ‘ ಎಂದು ಜಯಘೋಷ ಮಾಡಿ ಮಹಾದ್ವಾರ ದಾಟಿದರು.
ಗಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮಂಗಲಮೂರ್ತಿ ಗಜಾನನನ ದರ್ಶನ ಆಗುವುದು. ಸಭಾಮಂಟಪ ದಾಟಿ ನಡೆದರೆ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರ ಸಮಾಧಿಮಂದಿರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯಿರುವ ಗುಹೆ ಕೆಳಗಡೆ ಇದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಆಂಜನೆಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೀತಾ ಸಹಿತವಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಮಂಧಿರವಿದೆ. ಕೆಳಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀರಾಮನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಸಮಾಧಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ.

೬೨

ಮೇಲೆ ಹೋಗದೆ ನಡೆದು ಕೆಳಗಡೆ
ಕಾಲಬುಡದಲಿ ಮಣಿದು ಧನ್ಯತೆ
ಯಲ್ಲಿ ನಯನವ ಮುಚ್ಚಿ ಗುರುವಿನ ಒಳಗೆ ಒಂದಾಗೀ ||
ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಃಶ್ಚಕ್ಷುವಿನಲೀ
ಕಾಲವದು ನಿಂತಂತ ಸಮಯದಿ
ಮಾಲೆಯಾಗಿಯೆ ಕಾವಿಬಟ್ಟೆಯ ಧರಿಸಿನಿಂತಂತೇ ||

ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಮೊದಲು ಶ್ರೀರಾಮ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಕಲ್ಪನೆ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವರ ಗುರಿಯು ಸಮರ್ಥರೊಬ್ಬರೇ ಆದುದರಿಂದ , ಸೀದಾ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮರ್ಥರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಸಮರ್ಥರ ಸಮಾಧಿಯ, ಪಾದುಕೆಗಳ ನೋಡುತ್ತಾ ಕಣ್ಣಿಂದ ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳು ಸುರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ತೀವ್ರ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಲ್ಲಿ ಗುರುಚರಣಗಳಿಗೆ ನತಮಸ್ತಕರಾಗಿ , ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟರು. ಕಾಲವು ಸ್ಥಂಭಿಸಿದಂತ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಗುರು ಮತ್ತು ಈ ಪರಮಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಏನು ಮೌನಸಂವಾದವಾಯಿತೋ ಅವರೇ ಬಲ್ಲರು. ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಾಗ ತಮ್ಮ ಮೈಮೇಲೆ ಕಾವಿ ಬಟ್ಟೆ ಇದ್ದಂತೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಕಂಡುಬಂದಿತು.

೬೩

ಕಂಡುದನು ಯೋಚಿಸುತ ಸಿರಿಧರ
ಮುಂದೆ ಯೋಗವು  ಬಂದರೆನಗೇ 
ಇಂದುಧರರೇ ನೀಡಬೇಕೈ ನಿಮ್ಮದೊಪ್ಪಿಗೆಯ ||
ಬಂದು ನಿಮ್ಮಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ 
ಹೊಂದುವೆನು ತುರ್ಯಾಶ್ರಮವನೂ 
ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ ವಂದಿಸಿದರೂ ಪ್ರೇಮ ಭಾವದಲೀ ||

ಮೈಮೇಲೆ ಕಾವಿ ಬಟ್ಟೆ ಇದ್ದಂತೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಕಂಡುದ್ದರಿಂದ , ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದ ಗುರುಗಳು ಅದರ ಅರ್ಥವೇನಿರಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ತಮಗೆ ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗವಿರಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡರು. ” ಹಾಗೆ ಸನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮ ಯೋಗವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯ ಹೊರತು ಎಂದಿಗೂ ನಾನು ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಾನು ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸದ್ಗುರುವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಶರಣು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲಿ ದೈನ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು , ನಂತರ ಮಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಭೋಜನ ನೀಡುವ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಊಟೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರೋಬಾರಿಯು , ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ಯಾತ್ರಿಕನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದುಕೊಂಡು ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿದನು.

೬೪

ಆಂಜನೇಯನೆ ಭುವಿಗೆಬಂದೂ
ಭಂಜಕಾಸುರಕಾಸುರ ರೂಪಿ ಯವನರ
ಅಂಜಿಕೆಯ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲೋಸುಗ ಹಿಂದುರಾಜ್ಯವನೂ||
ಯೋಜನಗಳಾ ತನಕ ಗೆದ್ದು ಪ-
ರಿಜ್ಜನರನೂ ಸಲಹಲೂ ಸ್ವಾ-
ರಾಜ್ಯ ನಡೆಸಲು ಶಕ್ತಿ ಕೊಟ್ಟ ಶಿವಾಜಿರಾಜಂಗೇ ||

ಶ್ರೀ ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರೆಂದರೆ, ಯವನರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತವನ್ನು ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೋಸುಗ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನೆದುರಿಸಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. “ರಾಮದಾಸಃ ಕಲೌಯುಗೇ” ಎಂಬ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಪುರಾಣ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ , ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರು ಆಂಜನೇಯನ ಅವತಾರವೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಭಂಜಕರೂ , ಕ್ರೂರಿಗಳೂ, ಪರಧರ್ಮಪೀಡಕರೂ ಆದ ಯವನರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮೇರೆ ಮೀರಿದಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಿದವರೇ ಈ ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು. ಯೋಜನಗಳ ದೂರದವರೆಗಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಟ್ಟಿ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು, ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ರಾಮದಾಸರ ಕೃಪೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

೬೫

ತಾಯಿನಾಮವು ರಾಣುಬಾಯೀ
ರಾಯಸೂರ್ಯರು ತಂದೆಯವರೂ
ಈ ಯುಗದಲವತರಿಸಿ ಬಂದಿಹ ರಾಮದಾಸರದೂ ||
ವಾಯುಪುತ್ರಾಂಶದಲಿ ಮಹದಾ  
ನಾಯಕೋದಯವಾಯಿತಶ್ವಾ-
ಲಾಯನದ ವಂಶದಲಿ ಮುಂದಕೆ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಕ್ಕೇ ||

ಭಾಗ್ಯವಂತರಾದ ಇವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ನಾಮವು ಶ್ರೀ ಸೂರ್ಯಾಜಿಪಂತ ಹಾಗೂ ಸೌ.ರಾಣುಬಾಯಿ ಎಂದಾಗಿತ್ತು. ಆಶ್ವಲಾಯನ ಸೂತ್ರದ ಋಗ್ವೇದೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ” ಠೋಸರ ” ಎಂಬ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಶಕೆ. ೧೫೩೦ ರಲ್ಲಿ , ರಾಮನವಮಿಯ ಶುಭದಿನವೇ , ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ಜಾಂಬದಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವತಾರವಾಯಿತು.

೬೬

ಧರ್ಮದವನತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ
ಧರ್ಮದುನ್ನತಿಗಾಗಿ ಬಂದರು
ಮರ್ಮವಿಹುದದು ವೀರಮಾರುತಿ  ಜನನ ಕಾರಣವೂ  ||
ನಿರ್ಮಲಾಂತಃಕರಣದೊಂದಿಗೆ
ಧರ್ಮದನುಸಂದಾನದಲಿ ಇರು
ವೆಮ್ಮ ದಾಸರು ಲಗ್ನವೆಂದಿಗು ಬೇಡ ಎಂದಿಹರೂ  ||

ಧರ್ಮಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ವೀರಮಾರುತಿಯ ಅಂಶದಿಂದಲೇ ಇವರ ಜನನವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಮಹಾವಿರಕ್ತರಾದ ಇವರು ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬಂದಾಗೆಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರಿಗೆ ಲಗ್ನಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ತಾಯಿಯು ” ಲಗ್ನಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಹಿಡಿಯುವವರೆಗೆ ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಬೇಕು ” ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಅದರಂತೆ ಇವರ ದ್ವಾದಶ ವಯದಲ್ಲಿ ಲಗ್ನನಿಶ್ಚಯವಾಯಿತು.

೬೭

ಲಗ್ನಮಂಟಪದಿಂದ ಹೊರಡುತ 
ಮಗ್ನರಾದರುತಪದಿ ಮುಂದಕೆ 
ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತಲೀ  ||
ಅಗ್ನಿಯಾ ತೆರದಾಶಿವಾಜಿಯು
ಭಗ್ನಮಾಡಲು ಯವನರನು ನಿ-
ರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿಹುದವನಕಾರ್ಯವು ಗುರುವಕೃಪೆಯಿಂದಾ ||

ಲಗ್ನಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಗೆ ಸುಂದರ ಕನ್ಯೆ ನಿಂತರೆ ಇವನ ವಿರಕ್ತಿ ಹಾರಿಹೋಗುವುದೆಂದು ತಾಯಿಯ ಉಪಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಾಯಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನಂತೆ ಲಗ್ನ ಮಂಟಪದ ತೆರೆಹಿಡಿಯುವವರೆಗೆ ನಿಂತ ಸಮರ್ಥರು, ತೆರೆ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವುದರ ಒಳಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿನಡೆದರು. ನಂತರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಉಗ್ರತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ , ಶಕೆ . ೧೫೫೪ರಲ್ಲಿ ತಪವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ನಂತರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕಾಲುನಡಿಗೆಯಿಂದಲೇ ದರ್ಶನಮಾಡಿ ಅಪಾರ ಶಿಷ್ಯಶಾಖೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಲೋಕಜಾಗೃತಿ, ಗ್ರಂಥರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ , ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪಂಗಡಗಳನ್ನೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಚಾಫಳದಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಶಿವಾಜಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಿಘ್ನತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

೬೮

ಹಲವುವಿಧದಲಿ ಶಿವಾಜಿಯನೂ
ಬಲವಗೊಳಿಸಿದರಿವರು ರಾಜ್ಯದ 
ಗೆಲುವುಗಳಿಗತಿ ಹರುಷದಿಂದಲೆ ಕೃಪೆಯಮಾಡಿದರೂ ||
ಚೆಲುವಿನಿಂದಲಿ ಸಜ್ಜನಾಗಿರಿ 
ಗೊಲಿದು ಬಂದಿಹ ಗುರುಸಮರ್ಥರ
ವಲಯದಲಿ ಬಂದಿಂದು ಸೇರಿದರೀ ಸಿರೀಗುರುವೂ  ||

ತಮ್ಮ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಶ್ರೀಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜನ ಎಲ್ಲ ಗೆಲುವುಗಳಿಗೆ ಕೃಪೆಮಾಡಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ನಂತರ ಸಜ್ಜನಗಡದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ , ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರ ಅವತಾರವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೆಂಬುದೇ ಉಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದಅ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಸಜ್ಜನಗಡದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಮನೋಕಾಮನೆಗಳೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುವುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಗೆ ಇದೆ. ಇಂತಹ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದಾಸರದಾಸ ಶ್ರೀಧರರ ಆಗಮನವಾಯಿತು.

೬೯

ಮೂರುದಿನಗಳ ಬಳಿಕಮಠದೊಳು 
ಪಾರುಪತ್ಯವ ನಡೆಸುವವರೂ
ಯಾರುನೀವೂ ಬಂದ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿರೆಂದಿಹರು   ||
ಪ್ರೇರಣೆಯು ಗುರು ನೀಡಿ ಬಂದಿಹೆ 
ಮಾರುತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ತಪದೊಳು 
ಕೂರುವಾಸೆಯದಿಹುದು ಗುರುಚರಣವನೆ ನಂಬಿಹೆನು   ||

ಆವಾಗ ಸಜ್ಜನಗಡಕ್ಕೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಊಟ-ಉಪಹಾರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಮೂರು ದಿನದ ನಂತರ ಮಠದ ಪಾರುಪತ್ತೆಗಾರರಾದ ಮಂತ್ರಿ ಎಂಬ ಸಜ್ಜನರು ಇವರನ್ನು ಕರೆದು , ಇಲ್ಲಿ ಮೂರುದಿನ ಮಾತ್ರ ಅನ್ನಛತ್ರವಿರುವುದು, ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೀವಿನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡಬಹುದು ಎಂದರು. ಶ್ರೀಧರರು ನಾನಿಲ್ಲಿಗೆ ಸಮರ್ಥರ ಸೇವೆಯನ್ನೇ ಅನುಷ್ಠಾನವೆಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಸಮರ್ಥರ ಚರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಆ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯು ಇಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

70)

ಬಯಕೆಯಿದೆ ಸಾಧನೆಯ ಮಾಡುತ 
ನಿಯಮಗಳನನುಸರಿಸಿ ಬದುಕಲು 
ನಿಯಮ ತಿಳಿಸಿರಿ ಗಡದ ಮೇಲಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು    ||
ಜಯವದಾಗಲಿ ರಾಮದಾಸರ 
ದಯದಲೆಮ್ಮಯ ತಪಕೆ ನುಡಿಯಲು 
ನಿಯಮಿಸಿದರಿವರನ್ನು ಗಡದಧಿಕಾರಿ ಸೇವೆಯೊಳು    ||

ಸದ್ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಮಹಾಭಾಗ್ಯವೇ ಸರಿ, ನನಗೂ ನಿಯಮಗಳೇನಿದೆ ತಿಳಿಸಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸದ್ಗುರು ರಾಮದಾಸರ   ಕೃಪಾಪ್ರಸಾದವು ಆಗುವವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿರಲು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡಿ ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ , ನಾವು ತಿಳಿಸಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ಗುರುಸೇವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಮಾಡುತ್ತಾ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಇರಲು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪಾರುಪತ್ತೆಗಾರರು ತಿಳಿಸಿದರು.

71)

ದೇವದೇವನಿಗಾಗಿ ಯಾವನು
ಜೀವವನೆ ಮುಡಿಪಿಟ್ಟು ಸತತವು
ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತಿರುವನವನೇ ದಾಸರುತ್ತಮನು ||
ಆ ವಿಶೇಷದ ರಾಮನಾಮವ
ಜೀವನದ ಕೊನೆ ತನಕ ಬಿಡದಲೆ
ಯಾವನವ ಧರ್ಮದಲಿ ನಿರತನೊ ಧನ್ಯನಾಗುವನು ||
ಸದಾ ದೇವಕಾಜೀ ಝಿಜೇ ದೇಹಜ್ಯಾಚಾ |  
ಸದಾ ರಾಮನಾಮೇ ವದೇ ನಿತ್ಯವಾಚಾ ||
ಸ್ವಧರ್ಮೇಚಿ ಚಾಲೇ ಸದಾ ಉತ್ತಮಾಚಾ | 
ಜಗೀ ಧನ್ಯತೋ ದಾಸ ಸರ್ವೋತ್ತಮಾಚಾ ||

“ ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾವನ ದೇಹವು ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಸವೆಯಿಸಲ್ಪಡುವುದೋ ರಾಮನಾಮವು ಯಾವನ  ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುವುದೋ ಉತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿರುವನೋ ಅಂತಹ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ದಾಸನಾದವನೇ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಧನ್ಯನಾಗುವನು “ ಎಂದು ಸದ್ಗುರು ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಸೇವೆ ಎಂದರೆ ಏನು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು , ಲೋಕದ ಜನರಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ ಸಮರ್ಥರಿಗಾಗಿರಬೇಕು, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊಟ್ಟರೇನೋ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಮಗೆ ಶ್ರೀಧರರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

72)

ಸೇವೆಯದು ಸಿರಿಧರರು ನಡೆಸಿದು 
ಭಾವದಲಿ ಬಲು ಹಿರಿಯ ತರವದು 
ಯಾವತರದಲಿ ನೋಡಿದರು ನಮಗೆಲ್ಲ ಮಾದರಿಯು ||
ದೇವಪೂಜೆಯ ಪಾತ್ರೆ ಬೆಳಗುವ  
ಹೂವಕೊಯ್ಯುವ ನೆಲವ ಗುಡಿಸುವ 
ಯಾವಕೆಲಸವು ಬಂದರದನೂ ಬಿಡದೆ ಮಾಡುವರೂ ||

ಊಟದ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸೇವಾಯಜ್ಞ ದಿನದಿನವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ಸಮಾಧಿ ಮಂದಿರ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ, ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಒರೆಸುವ ಮತ್ತು ಹಾಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸಿ ತಂದಿಡುವ, ದೇವರ ಪೂಜಾಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವ, ಗಂಧ ತೇಯುವ, ಪೂಜೆಗೆ ಹೂವ ಕೊಯ್ಯುವ, ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದರು. ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಬಿಡದೇ ಶ್ರೀಧರರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಗುರುಸೇವೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.

73)

ಮೂರು ಗಂಟೆಯ ಬೆಳಗಲೇಳುತ
ಸಾರಿಸುವರಾ ದೇವಳವನೂ
ನೀರುಗೋಮಯ ಚಿಮುಕಿಸೀ ನಡೆಯುವರು ಜಳಕಕ್ಕೆ  ||
ಶ್ರೀ ರಘೋತ್ತಮ ದೇವನನು ನೆನೆ
ದಾರತಿಯ ಮಾಡುವರು ಗುರುವಿಗೆ
ಬಾರಿ ಭಕ್ತಿಲಿ ಹಂಚುವರು ನೈವೇದ್ಯವೆಲ್ಲರಿಗೂ    ||

ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಮೂರು ಗಂಟೆಗೆ ಎದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಶ್ರೀರಾಮ, ಸಮರ್ಥರಿಗೆ ನಮಿಸಿ, ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಸಭಾಮಂಟಪವನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಗೋಮಯ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದವರು ಸಮರ್ಥರ ಶಯನಗೃಹ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗೆ ಊದಿನಕಡ್ಡಿ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟು, ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಗಂಟೆಗೆ ಕಾಕಡಾರತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯದ ಹಾಲು,ಬೆಣ್ಣೆ, ಸಕ್ಕರೆಯ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥರ ಸಮಾಧಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ನೆಲವನ್ನು ಒದ್ದೆಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಒರೆಸಿ ರಂಗವಲ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀರಾಮ, ಆಂಜನೇಯ, ಗಣಪತಿ, ಸಮರ್ಥರು ಎಲ್ಲರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ತಮ್ಮ ಪಾರಮಾರ್ಥ ಸಾಧನೆಯು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನೆರವೇರುವಂತೆ ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.

74)

ಪೋರ ತಾನೆಂಬಂತ ಭಾವನೆ 
ತೋರಬೇಕೂ ಮಾತೆಯರು ಗುರು  
ದಾರಿ ತೋರಿಸಿರಾತ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಹೊಂದಲಿಕೆ  ||
ಪಾರಮಾರ್ಥವು ಸಾಗಲೆನ್ನುತ 
ಕೋರುತಲಿ ನಮನವನು ಸಲ್ಲಿಸಿ 
ಮೂರು ಹೊತ್ತೂ ರಾಮನೆದುರಲಿ ಮೊರೆಯನಿಡುತಿಹರು ||

ಶ್ರೀಧರರು ಶ್ರೀರಾಮನ ಮುಂದೆ “ ಪಾರಮಾರ್ಥವು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಸಾಗಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿ ”, ಶ್ರೀ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲಿ “ ನಾನು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಗತ್ಕಾರ್ಯವು ಆಗುವಂತೆ ತಾವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ “ ಎಂದು,  ಶ್ರೀ ಸಮರ್ಥರ ಶಯನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ “ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯವು ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದು ಈಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಿಶುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಣ್ಣಾದ ಮುದುಕಿಯವರೆಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಮಾತೃಬುದ್ಧಿಯಿರಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಎಂತಹ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಪುತ್ರವಾತ್ಸಲ್ಯವುಂಟಾಗಬೇಕು “ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.

75)

ನೀರುತುಂಬುವ ಗಂಧ ತೇಯುವ
ಹಾರ ಕಟ್ಟುವುವುದಡುಗೆ ಮಾಡುವ
ಸಾರಿಸುವರಲ್ಲುಂಡ ಜಾಗವದೆಲ್ಲ ಕೆಲಸವನೂ ||
ಊರಿನಂಚಿನ ಹೊಳೆಯ ದಡದಲಿ
ಭಾರಿ ಭಕ್ತಿಲಿ ಹೂವ ಕೊಯ್ವರು
ಆರತಿಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಕಲವ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುವರೂ ||

ಪೂಜೆಗೆ ನೀರು ತಂದು, ಗಂಧ ತೇಯಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸುಲಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಗಂಧ ತೇಯ್ದಿಟ್ಟು , ಅಡುಗೆ ಮನೆಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿ , ಹೂವು ತುಳಸಿಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೂವುಗಳನ್ನು ಮಾಲೆಕಟ್ಟಿ , ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಮಧುಕರಿ ತಂದು ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ತೋರಿಸಿ ತಾವು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಉಂಡ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದರು.  ಸಾಯಂಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಹೊಳೆಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾಪಸ್ಸು ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಬರುವಾಗ , ಗಡಕ್ಕೆ ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಅಶಕ್ತರಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿ ಮಂಗಳಾರತಿಯ ನಂತರ ದಾಸಬೋಧ ಪಠಣ ಮಾಡಿ, ಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಅರ್ಧಗಂಟೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು.

76)
ರಾಮದಾಸರ ಸೇವೆಮಾಡುವ
ಆಮಹಾಕಾರ್ಯದಲಿ ತೊಡಗುತ
ರಾಮನಾಮವ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲಿ ನುಡಿವರನವರತಾ ||
ಪ್ರೇಮವೂ  ಶ್ರೀರಾಮನಲ್ಲಿಯೆ
ಕಾಮಿತಾರ್ಥವ ಕೊಡುವನವನೂ
ಶ್ರೀ ಮುಖದಿ ತತ್ವಮಸಿಯುಪದೇಶವದು ಆಗಿಹುದು  ||

ಸಜ್ಜನಗಿರಿಯ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮರ್ಥರಿದ್ದಾರೆಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತ, ಲೋಟ ಮತ್ತು ತಂಬಿಗೆಯನ್ನು ತಿಕ್ಕಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.ದಿನವೂ ತ್ರಿಕಾಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನಡುವೆಯೇನಾದರೂ ಮೈಲಿಗೆಯಾದರೆ ಆಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸದಾ ರಾಮದ್ಯಾನ, ಸಮರ್ಥ ಭಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ದೇಹದ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲದೇ , ಗಡದ ಮೇಲಿನ ಅಂತಹ ಶೀತದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೌಪೀನವನ್ನು ತೊಟ್ಟು , ಆತ್ಮದನುಸಂಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಧರ ಗುರುಗಳ ಪರಮಪಾವನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಉಳಿದ ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯಾನುಭೂತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ದಿನ ಶ್ರೀಧರರು ಸಮಾಧಿಯ ಎದುರಿನ ಗುಹಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾನಮಗ್ನರಾಗಿರುವಾಗ, ಒಮ್ಮೆಲೆ ಅಲೌಕಿಕ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಆನಂದರೂಪವಾದ ಪ್ರಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ , ತಮ್ಮ ಅಮೃತಹಸ್ತವನ್ನು ಶ್ರೀಧರರ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ” ತತ್ವಮಸಿ” ಮಹಾವಾಕ್ಯದ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿ ಅದೃಶ್ಯರಾದರು.

77)

ಸಾಧುಗಳ ಸಜ್ಜನರ ಹಳಿಯುವ
ಮಂದಿ ಬಹಳಷ್ಟಿರುವರೆಲ್ಲೆಡೆ
ಅಂದದಿಂದಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಗುರುಗು ಸಿಕ್ಕಿದರೂ ||
ಬಂದು ಸೇವೆಯೊಳಿರುವವರ ಖಳ
ನೆಂದು ಜರಿಯುತ ಸೇವೆ ಬಿಡಿಸಲು 
ಚೆಂದವಾಯ್ತದು ಮುಂದುವರೆಸಲು ತಪವ ಗುರುಗಳಿಗೇ ||

ಸಜ್ಜನಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನನ್ಯವಾದ ಗುರುಸೇವೆ , ಅವರ ಅಚಲ ಶ್ರದ್ಧೆ , ಉಚ್ಛ ವೈರಾಗ್ಯ , ಹಾಗೂ ಪಾರಮಾರ್ಥ ಭೂಮಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಹನೆಯಾಗದೇ, ಇವರಲ್ಲಿ ಮತ್ಸರ ಭಾವನೆ ತಾಳತೊಡಗಿದರು. ಇವರ ಗುರುಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ , ಪಾರುಪತ್ತೆಗಾರರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಹಲವು ತರಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರರ ಮೇಲೆ ಚಾಡಿ ಹೇಳುತ್ತಾ , ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಶ್ರೀಧರರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸ ತೊಡಗಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮೊತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ನಿವೃತ್ತ ಫೌಜುದಾರನಾಗಿದ್ದು , ಇವರು ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಕಳ್ಳನೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡತೊಡಗಿದರು. ಚಂದ್ರನಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿದಂತೆ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಷಡ್ಯಂತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸೇವಾ ಅವಕಾಶಗಳೂ ತಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜಪಾನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.

78)

ಸೇವೆ ತಪ್ಪಲು ತಪವ ಮುಂದಕೆ
ಜಾವದೊಳಗಡೆಗೆದ್ದು ಮಾಡುತ 
ಈ ವಿಶೇಷದ ಶಿಷ್ಯ ನಡೆಸಿದ ಯತಿಯ ಜೀವನವ  ||
ಯಾವರಾಗವದಾವ ವೈರವು 
ಯಾವ ರಸವೂ ತಾಗದಂತೆಯೆ 
ಈ ವಿಶೇಷದ ಶಿಷ್ಯ ನಡೆಸಿದ ಯತಿಯ ಜೀವನವ ||

ಸೇವೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಅನಂತರ ಶ್ರೀಧರರು ಆದಷ್ಟು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಲಿಗೆಗೆ ಷಡ್ರಸಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಸವೂ ತಾಗಬಾರದೆಂದು, ಮಧುಕರಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಅನ್ನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಸವೂ ಉಳಿಯದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಗೋಗ್ರಾಸವನ್ನು, ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಪಾಲನ್ನೂ ತೆಗೆದಿಟ್ಟು ಉಣ್ಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಜ್ಜನಗಡದಲ್ಲಿ ಮಾಘವದ್ಯ ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ಮಾಘವದ್ಯ ನವಮಿಯ ವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಶ್ರೀದಾಸನವಮಿಯ ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು.

79 )

ಮಾಘಮಾಸದಿ ನಡೆವದುತ್ಸವ
ಯೋಗಿಗಳು ಬರುವಂತ ಕಾಲವು
ಆಗ ಬಂದುದೆ ದಾಸನವಮಿಯು ಗಡಕೆ ದೊಡ್ಡದದೂ ||
ರಾಘವನ ಜಪ ಮಾಡುತಿರುತಿಹ
ಯೋಗ ಪುರುಷಂಗಾಯ್ತು ದರ್ಶನ
ಹೋಗುನೀ ದಕ್ಷಿಣಕೆ ನುಡಿದರು ಗಡದೊಡೆಯರಲ್ಲಿ  ||

ಶ್ರೀದಾಸನವಮಿಯ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ  ಸಮರ್ಥ ಭಕ್ತರು, ಸಂಪ್ರದಾಯಿಗಳು, ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು, ಜನರು ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವವೇ ಜರುಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷ ಉಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಉತ್ಸವವು ಕಳೆಯುತ್ತಾ, ನವಮಿಯ ದಿನ , ಶ್ರೀಧರರು ಮಹಾಸಮಾಧಿಯ ಹತ್ತಿರ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರೆಯ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಸಮರ್ಥರು ದಿವ್ಯದರ್ಶನವಿತ್ತು , ಪೂರ್ಣಾನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿ, ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತೆರಳು ಎಂದು, ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ( ಶಕೆ. ೧೮೫೨ ( ಶ.೧೯೩೦) ಮಾಘ ವದ್ಯ ನವಮಿ )

80)

ಕರಿಯಕಗ್ಗತ್ತಲದು ರಾತ್ರಿಯು
ಹರಿಯನೆನೆಯುತ ಗುರುವು ನಡೆದರು 
ತೊರೆಯುತಲಿ ಸಜ್ಜನರಗಡವನು ಗಾಢರಾತ್ರಿಯಲೀ ||
ಗುರುವು ತೋರಿದ ಗುರಿಯ ಹಿಡಿಯುತ 
ಹೊರಟು ಬಂದರು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ
ತೊರೆದು ಗಿರಿಯನು ಕಾಲು ನಡಿಗೆಲಿ ರಾಯಘರದಕಡೆ ||

ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ನವಮಿಯ ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗೆ ಸಮರ್ಥರ ಅಪ್ಪಣೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ , ಶ್ರೀಧರರು ಗಡದಿಂದ ಹೊರಟು ಬಿಟ್ಟರು. ಗಡದ ಮಹಾದ್ವಾರವು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗಿದ್ದು, ಸಮರ್ಥರು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೋಗು ಎಂದಿದ್ದರಿಂದ , ದಾವಾಮಾರುತಿಯ ಬದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಹೊರಟರು. ಕಗ್ಗತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ಚದುರಂಗದ ಗಿಡಗಳು ಇರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದು, ಸುಮಾರು ದೂರ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಮುಂದೆ ಬಹಳ ತಗ್ಗಿರುವುದರಿಂದ , ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದರು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು “ರಾಯಘರ” ಎಂಬ ಊರಿನ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾಹ್ನಿಕವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ನೀಡಿದ ನೆಲಗಡಲೆ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ತಿಂದು, ಮುಂದಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ನಡೆಯತೊಡಗಿದರು. ರಾಮನಾಮವೊಂದು ಅನವರತವೂ ಅವರ ಮುಖಾರವಿಂದದಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು.

81)

ಹಲವು ಹಳ್ಳಿಯ ಹೊಕ್ಕುಕೆಲ ದು
ರ್ಭಲರ ಹರಸುತಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ 
ಫಲವನಾಹಾರಾಗಿ ಬಳಸುತ ನಡೆದು ಬಂದಿಹರೂ  ||
ಸುಲಭವಿಲ್ಲದ ನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ 
ಬಲುಕಠೋರದ ನೇಮ ನಿಷ್ಠೆಯು 
ಛಲದಲೆಲ್ಲವ ನಡೆಸುತಲಿ ನಡೆಯುತಲಿ ಬಂದಿಹರೂ ||

ರಾಯಘರದಿಂದ ಹೊರಟ ಶ್ರೀಧರರು ಚರೆಗಾಂವ್ ಊರನ್ನು ಮರುದಿನ ತಲುಪಿದರು. ಅಲ್ಲೇ ಸ್ನಾನ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ , ಆ ಊರಿನ ಜನರು ಕೆಲವರು ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ಫಲಾಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿ, ರಾತ್ರಿ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದ ಶ್ರೀಧರರು ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಗೀತೆಯ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಚನ ಮಾಡಿ, ಮಾರುತಿಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ವಿರಮಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಮರುದಿನ, ಕಾಸೆಗಾಂವ್, ಬತ್ತಿಸಶಿರಾಳ ಮುಂತಾದ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ ಕಡೆ ಸಾಗಿದರು.

ಈ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರರು ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೂರ್ಯೋದಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವಾಗದ ದಿನ , ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನೀರು ಸಿಕ್ಕದೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸ್ನಾನವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾನಾಹ್ನಿಕವಾಗುವವರೆಗೆ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಯಂಕಾಲ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ನೀರು ದೊರಕದಿದ್ದಲ್ಲಿ , ಮಾನಸಿಕ ಸ್ನಾನಾನುಷ್ಠಾನ ಮುಗಿಸಿ ನಿರಾಹಾರಿಯಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ವಿರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಾಹಾರವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟರೂ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಯಂಕಾಲ ಇದ್ದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ, ಬೆಳಗಿನ ಸ್ನಾನಾನುಷ್ಠಾನ ಮುಗಿಸಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ತ್ರಿಕಾಲ ಸ್ನಾನ-ಸಂಧ್ಯಾ, ಜಪ-ಧ್ಯಾನ, ಶ್ರೀಗೀತಾ-ದಾಸಬೋಧ-ಮನೋಬೋಧಗಳ ಪಠಣ, ಅವುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಠಿಣದ ನಿಯಮಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

82)

ನಡೆದು ಮುಂದಕೆ ಬರುತಿರಲು ಗುರು
ನಡುವೆ ಕಂಡಿತ್ತೊಂದು ಬಾವಿಯು
ನಡೆಸಿದರು ತಮ್ಮಂದಿನಾ ಸ್ನಾನಾಹ್ನಿಕಾದಿಗಳ     ||
ನಡುಗುತಲಿ ಭೂತವಿವರೆನ್ನುತ 
ಹೊಡೆಯ ಬಂದಿತ್ತಲ್ಲಿ ಗಡಣವು 
ಕೆಡುಕಿದಲ್ಲವದೊಳಿತದೆಂಬುದನರಿತು ಮಣಿದಿಹರು  ||

ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಾವಿಗಿಳಿದಾಗ , ಬಾವಿಯಿಂದ ಒಂದು ಛಾಯಾರೂಪಿ ಹೊರಗೋಡಿ ಹೋಯಿತು. ಶ್ರೀಧರರು ಸ್ನಾನ-ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ದೊಣ್ಣೆ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಹೊಡೆಯಲು ಬಂದರು. ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಆ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿ ಇತ್ತೆಂದೂ , ಶ್ರೀಧರರೇ ಅದೆಂದು ಬಾವಿಸಿ ಅವರೆಲ್ಲ ಬಂದುದಾಗಿತ್ತು. ಇವರನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರೆಲ್ಲ ಅಡ್ಡಬಿದ್ದು ತಪ್ಪಾಯಿತೆಂದು ಕ್ಷಮೆಕೇಳಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಮಾತಾಡಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಶ್ರೀಧರರ.

83)

ಭಕ್ತಿಯೆಂಬೋ ಶಕ್ತಿ ವಿಷಯದಿ
ಭಕ್ತ ಜನರಾಸಕ್ತರಿರಲೂ 
ಶಕ್ತಗುರುವೂ  ಹರಸಿನುಡಿದಾ ಪ್ರವಚನಾಮೃತವಾ ||
ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲವು ಶಕ್ತಿನಿಜದಾ –
ಸಕ್ತ ಜನರಿಗೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಕ 
ಯುಕ್ತಿಯಿಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರ್ಯ ಸಾಗುವುದೂ ||

“ಪರಮಾತ್ಮನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿಯೇ ಸರಿ, ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಾವು ತಗ್ಗಿ-ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾವೆಷ್ಟು ತಗ್ಗಿ-ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು ಯೋಚಿಸಿ, ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಜನರಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಬಲುದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದೇ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರ್ಯ, ಭಗವಂತನಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ” ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳತೊಡಗಿದರು..

84)

ದೇವನೊಲುಮೆಯ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವೇ
ಜೀವಿತದ ಕೊನೆತನಕ ಕೊಡುವುದು
ನೀವಿದೆಲ್ಲವದೆಲ್ಲವನಾಲಿಸಿರಿ ಜೀವನದಿ ಪಾಲಿಸಿರೀ ||
ಯಾವುದನು ಹೊಂದಿದರೆ ಮುಕ್ತಿಯೊ
ಆ ವಿಶೇಷಕೆ ಭಕ್ತಿಯೆನುತಲಿ
ಜೀವ ಭಾವದ ಬೇಧವಿಲ್ಲದ ಗುರುವು ತಿಳಿಸಿದರೂ ||

” ದೇವರು , ಅವನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ನಮ್ಮ ತಾಯಿತಂದೆಯರ ಮೇಲೆಯೇ ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿದ್ದ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೇ ತಂದೆಯಾದ ದೇವರ ಮೇಲೆಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ” ಎಂದು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.
ನಾರದರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಪರಮಾತ್ಮನ ಮೇಲೆ ಅಚಲವಾಗಿರುವ , ಅತಿಶಯವಾದ ಪ್ರೇಮವೇ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಯಾವುದನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಸಿದ್ದನಾಗಿಯೂ, ಅಮರನಾಗಿಯೂ, ತೃಪ್ತನಾಗಿಯೂ ಆಗುವನೋ ಅದೇ ಭಕ್ತಿ, ಎಂದು ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.

85)

ಭಾಗವಹುದಾ ಶ್ರವಣಕೀರ್ತನ
ಭಾಗವಹುದಾ ಸ್ಮರಣಸೇವನ
ಭಾಗವಿಹುದರ್ಚನವುವಂದನದಾಸ್ಯಸಖ್ಯವದು ||
ಭಾಗವಿಹುದಾತ್ಮದನಿವೇದನ
ಭಾಗಮಾಡಿಯೆ ವಿವರಿಸಿದರೂ
ಭಾಗವತದಲಿ ತಿಳಿಸಿದಂತಹ ಭಾಗಗಳಗುರುವು ||

ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಟ್ಟು ” ಶ್ರವಣಂ ಕೀರ್ತನಂ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ್ಮರಣಂ ಪಾದಸೇವನಂ | ಅರ್ಚನಂ ವಂದನಂ ದಾಸ್ಯಂ ಸಖ್ಯಮಾತ್ಮನಿವೇದನಂ | ” ಎಂದು ಒಂಬತ್ತು ವಿಧದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಹೇಳಿದರು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿ ಆತನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಪೆಗೆ ನೀವೆಲ್ಲ ಪಾತ್ರರಾಗಿರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ , ಮರುದಿನ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪಯಣ ಮಾಡಿದರು.

86)

ಮುಂದೆ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಕೆ ಬಂದರು
ಮಂದಿರವ ದರ್ಶನವ ಮಾಡುತ
ನಿಂದರವರೂ ಕುಲದ ದೇವತೆ ಲಕುಮಿ ಎದುರಲ್ಲೀ ||
ವಂದಿಸುತ ಬೇಡಿದರವರು ವರ-
ವೊಂದ ಕರುಣಿಸು ಸಲಹು ನನ್ನನು
ಚೆಂದದಿಂದಲಿ ಮಾಡಬಯಸಿಹೆ ಜಗದ ಉದ್ದಾರಾ ||

ನಡೆಯುತ್ತಾ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಕುಲದೇವಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದು ನೆನಪಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ದೇವಿಯ ದಿವ್ಯಚರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿರವಿಡಬೇಕೆಂದು, ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ದೇವಿಯ ಅರ್ಚಕ ರು ಹೊರಗೆ ಬಂದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮನದಾಸೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಅರ್ಚಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಲು , ಶ್ರೀಧರರು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ, ದೇವಿಯ ಚರಣಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ನತಮಸ್ತಕರಾಗಿ “ನಿನ್ನ ಮಗನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಭಾರ ನಿನಗೇ ಸೇರಿದೆ. ನನ್ನ ಪರಮಾರ್ಥ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಬೇಕು. ನನ್ನ ಉದ್ದಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜಗತ್ತನ್ನು ಉದ್ದರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬಲುದೊಡ್ಡ ಇಚ್ಛೆ ನನಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು , ನನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು ” ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.

87)

ನುಡಿದಿದನು ಮಹಲಕ್ಷ್ಮಿಯೆದುರಲಿ
ನಡೆದರವರೂ ಮುಂದಿನೂರಿಗೆ
ಇಡುತ ಹೆಜ್ಜೆಯ ತೆಂಕಣದಕಡೆ ಬಂತು ಬೆಳಗಾವೀ ||
ನಡೆಯುತಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ನಂತರ 
ಮೃಢನ ತಾಣವ ಹುಡುಕಿ ಹೊರಟರು
ಗಡವು ಗೊಂಡಾರಣ್ಯ ದಾಟುತ ಬಂತು ಗೋಕರ್ಣಾ ||

ತಾಯಿಯ ಎದುರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ, ಶ್ರೀರಾಮದೇವರ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಾಹ್ನಿಕ ವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಮಧುಕರಿ ಬೇಡಿ ತಂದು , ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ತೋರಿಸಿ , ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ವಿಶ್ರಮಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮುಂದೆ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿದವರು , ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೇಶ್ವರ ಊರು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮಾರುತಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಸ್ನಾನ-ಸಂಧ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಶ್ರೀಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಮಠವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಮಾರುತಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಮರುದಿನ ಪ್ರಾತರಾಹ್ನಿಕಾದಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದವರು ಬೆಳಗಾವಿ ತಲುಪಿದರು.
ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾರುತಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಯ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ಮುಂದೆ ಹೊರಟು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪಯಣ ಮಾಡಿ , ಅಂಕೊಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಾಗುಂಡಿಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಹದಿನಾರನೇ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ಅಂದಳೆ ಮಾದನಗೇರಿಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಗೋಕರ್ಣ ತಲುಪಿದರು.

88)

ಪರಮಶಿವನಾ ತಾಣದಲಿ ಮಂ 
ದಿರವ ಹೊಕ್ಕುತ ಮಣಿದು ನಮಿಸುತ 
ಹರನ ಮಡಿಲಲಿ ನಿಂದಿಹರು ಗುರು ತಪವ ಮಾಡುತಲಿ   ||
ಜರುಗಲಿದೆ ದೇವಾದಿದೇವನ 
ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯವು ಬರುವಿರೇನೈ 
ಕರೆದರೂ ಮಹಬಲರು ಸೇವೆಗೆ ಸಿರಿಧರಾರ್ಯರನು  ||

ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾಕಾಳಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ ಶ್ರೀಧರರು ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನಾಹ್ನಿಕಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಂಟೊಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಈ ಗೋಕರ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಭೂಕೈಲಾಸವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಇದ್ದು ಹೋಗೋಣವೆಂದು ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಅನ್ನಿಸಿತು. ನಿತ್ಯ ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥ ದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು , ಅನುಷ್ಠಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಹಾಕಾಳಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಆನಂದವಾಗಿ ಇದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೀರಿಸಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ , ಈ ಮೊದಲೇ ಸಜ್ಜನಗಡದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರು ಬಂದು, ಶ್ರೀಧರಸಾಧುಗಳೇ , ಇಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರನ ಅಷ್ಟಬಂಧ ಮಹೋತ್ಸವ ಜರುಗಲಿದೆ, ನಾನು ಎತ್ತುವಳಿಗಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀವೂ ನನ್ನ ಸಂಗಡ ಬಂದರೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ” ಎಂದರು. ಸೇವೆಗೆ ಸದಾ ಸಿದ್ದವಿರುವ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಸಂತೋಷವೇ ಆಯಿತು.

89)

ಅಷ್ಟಬಂಧದ ಮಹಾಕಾರ್ಯವ
ಇಷ್ಟದಿಂದಲಿ ಮಾಡೊ ನಿರ್ಣಯ
ಶಿಷ್ಟಜನರಿವರೆಲ್ಲ ಕೂಡಿಯೆ ಮಾಡುತಿಹರಿಲ್ಲೀ  ||
ಇಷ್ಟುಮಾಡಲು ಬೇಕು ಜನಬಲ
ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ಬನ್ನಿ ನನ್ನೊಡೆ
ಅಷ್ಟು ನುಡಿದರು ಗುರುವನೊಯ್ದರು ಎತ್ತುವಳಿಗಾಗೀ ||

ಆ ವರ್ಷ ಅಂದರೆ ಸನ್.೧೯೩೦, ಚೈತ್ರ ವದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರನ ಅಷ್ಟಬಂಧ ಮಹೋತ್ಸವ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು , ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದ ಎರಡು ಮೂರು ಪಾಣಿಪೀಠಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಅರವತ್ತು-ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಮಹಾಕಾರ್ಯ. ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವವಾಗುತ್ತದೆ ಆಗ. ಈ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಂದ ಜನರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಖರ್ಚು ಬರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥ ಜನರು ಸಾಧಾರಣ ಎರಡು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದಲೇ ಎತ್ತುವಳಿಗಾಗಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಅಗಾಧ ಜನಬಲವೂ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಜನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜನಿಸಿದ ಶ್ರೀಧರರು ಮಹಾಬಲಭಟ್ಟರ ಜೊತೆ ಹೋದರು.

90)

ಎತ್ತುವಳಿಯನು ಮಾಡುತಲಿ ಗುರು
ಸುತ್ತುತಿಹರೂ ದೇವಕಾರ್ಯದಿ
ಹತ್ತು ಹಲವೂರುಗಳ ತಿರುಗಲು ಬಂತು ಕೆಕ್ಕಾರೂ   ||
ಚಿತ್ತದಲಿ ಆದ್ಯಾತ್ಮ ಭೂಮಿಕೆ
ಹೊತ್ತಿರುವ ಶಿವಭಟ್ಟರಿವರನು
ಉತ್ತಮದ ಯೋಗೀಂದ್ರರೆಂದೂ ಶ್ಲೋಕ ರಚಿಸಿದರೂ ||

ಎತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸಜ್ಜನರು ನೀಡಿದ ಅಕ್ಕಿ, ಕಾಯಿ, ಬಾಳೆಎಲೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ತಂದು ಶೇಖರಿಸುವುದೇ ಗುರುಗಳ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಕೆಕ್ಕಾರು ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಇಲ್ಲಿಯ ಶಿವಭಟ್ಟರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಇವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭೂಮಿಕೆಯವರೂ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ನೋಡಿದೊಡನೆಯೇ ಈ ಹುಡುಗನು ಸಾಮಾನ್ಯದವನಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ” ಯೋಗಿಯೇ ಯೋಗೀಶ್ವರನನ್ನು ಅರಿಯಬಲ್ಲ” ಎಂಬ ವಚನದಂತೆ, ಇವರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದದಿಂದ ಶ್ರೀಧರರ ಬಗೆಗೆ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನವಾಗಿ ಶಿವಭಟ್ಟರು ” ಮನ್ಯೇಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸುಶಾಂತಮೇಕಂ” ಧನದ ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲ, ಕೀರ್ತಿಯ ಅಭಿಲಾಷೆಯಿಲ್ಲ, ವಿದ್ಯೆಯ ಗರ್ವವಿಲ್ಲ , ಅಭಿಮಾನವಿಲ್ಲ, ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸದೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆನಂದಘನವಾಗಿರುವ ಸುಶಾಂತ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಶ್ರೀಧರರು ಇಚ್ಛಿಸುವರು ” ಎಂಬರ್ಥದ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಧರರ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿದರು.

91)

ಚಂಚರೀಕವು ಮಧುವ ಹುಡುಕುತ 
ಸಂಚರಿಸುವಂತಿವರು ಬಂದರು 
ಸಂಚಯವ ಮಾಡುತಲಿ ದೇವಗೆ ಸೇವೆ ವಸ್ತುಗಳ   ||
ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲಿ ಕೊಟ್ಟ ವಸ್ತುವ 
ಗೊಂಚಲಿಸುತಲಿ ನವಿಲುಗೋಣದಿ 
ಕೊಂಚ ನಿಂತರು ರಾಮಭಟ್ಟರ ಮನೆಯಲೂಟಕ್ಕೆ   ||

ಚಂಚರೀಕವು ಅಂದರೆ ದುಂಬಿಯು ಮಧುವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ  ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ, ಶ್ರೀಧರರು  ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸೇವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಚಾರಗೈಯುತ್ತಾ,   ಜನರು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾ, ಮಹಾಬಲಭಟ್ಟರೊಂದಿಗೆ ನವಿಲುಗೋಣ ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಬಂದರು. ಆ ದಿನದ ಊಟವನ್ನು ಹಕ್ಕಿರಾಮಭಟ್ಟರು ಎಂಬುವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ  ಮಾಡಿದರು.

92)

ಗೋಡೆ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಸೊಗಸಿನಿಂದಲಿ 
ಕಂಡ ಚಿತ್ರವು ಮನವ ಸೆಳೆಯಲು 
ನೋಡುತಲಿ ಯಾರವರು ಕೇಳಿದರಿವರು ಮನೆಯವರ   ||  
ಶ್ರೀಧರರಿಗುತ್ತರವನಲ್ಲಿಯೆ 
ನೀಡಿದರು ಯಜಮಾನ ಭಟ್ಟರು 
ನೋಡಿರವರೇ ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಯ ಯತಿಶಿವಾನಂದ        ||

ಇವರ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ , ಇದು ಯಾರ ಚಿತ್ರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಶ್ರೀಧರರು  ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ರಾಮಭಟ್ಟರು ” ಶೀಗೇಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರೀ ಶಿವಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಅವರು ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳು ಎಂದರು. ಹಕ್ಕಿರಾಮಭಟ್ಟರು ಶಿರಸಿಯ ಶೀಗೇಹಳ್ಳಿ ಪರಮಾನಂದ ಮಠದ ಪಾರುಪತ್ಯಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.

93)

ಅವರೆ ನಮ್ಮಯ ಗುರುವರೇಣ್ಯರು
ಅವರ ನಾಮವು ಶಿವಯತೀಂದ್ರರು 
ಅವರಿರುವ ತಾಣವದು ಶೀಗೇಹಳ್ಳಿ ಪರಮಮಠ    ||
ಅವರಿಗಾನಂದವದು ನಿಮ್ಮಂ
ತವರ ನೋಡುವುದೆಂದು ನುಡಿಯುತ 
ಲಿವರ ಕರೆಯಲು ಯೋಗವಿದ್ದರೆ ಬರುವೆನೆಂದಿಹರು  ||

ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ  ಪರಮಾನಂದಮಠ ಎಂಬುದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮಂಥ ನಿಸ್ಪೃಹರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಆನಂದವಾಗುವುದು. ನೀವು ಒಮ್ಮೆ ಆ ಕಡೆ ಬನ್ನಿ ” ಎಂಬುದಾಗಿ ನುಡಿದರು. ” ಬೆಟ್ಟಿಯು ಯೋಗಾಯೋಗವಾಗಿರುವುದು. ಯೋಗವು ಬಂತೆಂದರೆ ಬರುತ್ತೇನೆ. ಈಗ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪ ನನಗಿಲ್ಲ ” ಎಂಬುದಾಗಿ ಶ್ರೀಧರರು ನುಡಿದರು. ಮತ್ತು ಶೀಗೇಹಳ್ಳಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು.

94)

ತಿರುಗುತಿರುವಾ ಸಮಯದಲಿ ಸಿರಿ 
ಧರಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುವುದಕೆ 
ಕರೆದುಕೊಂಡೊಯ್ದಿಹರು ಬಡವನ ಮನೆಗೆ ಮಹಬಲರು    ||
ಸಿರಿಯ ಕಾಣದ ಬಡವರೂಟವ 
ಹರಸುತಲಿ ಮುಗಿಸುತಲಿ ಮುಂದಕೆ  
ಸರಿಯೆ ನೀವ್ಕರೆದೊಯ್ದಿರಲ್ಲಿಗೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು       ||

ಎತ್ತುವಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಮಹಾಬಲ ಭಟ್ಟರು ಒಬ್ಬ ಅತಿ ಬಡವನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಆ ಮನೆಯ ದಂಪತಿಗಳು ಬಡವರಾದರೂ ಅತೀ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡು ಬಹಳ ದಯವುಂಟಾಗಿ ಹರಸಿದರು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿನ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅವರು ಅಷ್ಟು ಬಡವರಾದರೂ ಅವರ ಮನೆಗೇಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿರಿ ಎಂದು ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಪಾಪ ನಮಗೆ ಊಟ ಹಾಕಿ ಅವರು ಉಪವಾಸ ಇರಬೇಕಾದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂತೇನೋ ಅವರಿಗೆ ಎಂದು ಮರುಗಿದರು

95)

ಎನಗಿವರ ಬಡತನವು ತಿಳಿದಿದೆ
ಯೆನುತ ನುಡಿದರು ಮಹಬಲೇಶ್ವರ 
ಇನಿತು ಕರುಣೆಯ ತೋರುವಿರಿ ನೀವದುವೆ ಒಳಿತಹುದು  ||
ಮನದಲದನಾಲೋಚಿಸಿಯೆ ನಾ 
ವಿನಯದಿಂದಲಿ ನಿಮ್ಮನೊಯ್ದೆನು
ಮನದಿ ಹರಸಿರಿ ಅವರಿಗೆನ್ನುತ ಬೇಡಿದರು ಗುರುವ    ||

ಆಗ ಭಟ್ಟರು “ ನನಗೆ ಇವರ ಬಡತನದ, ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿದೇ,  ನಿಮ್ಮಂಥ ಸಾಧು ಸಂತರ ಕೃಪೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಆಗಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದೆ “ ಎಂದು ನುಡಿದರು.

96)

ತಿರುಗಿ ಹರನೂರಿಂಗೆ ಮರಳುತ 
ಸಿರಿಧರರು ತೊಡಗಿದರು ಸೇವೆಗೆ 
ಇರುತಲೆಲ್ಲಾ ಕಡೆಗು ಚೆಂದದಲುತ್ಸವದ ನಡುವೆ     ||
ಇರುಳು ಹಗಲಲಿ ಬೇಧಮಾಡದೆ 
ಪರಮಶಾಂತಿಯ ಭಾವ ಮನದೊಳು 
ಧರಿಸುತನವರತದಲಿ ಮೆರೆಯುತ ಸೇವೆ ಗೈದಿಹರೂ  ||

ಎತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಮಹಾಬಲಭಟ್ಟರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಧರರು ತಿರುಗಿ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರನ ಅಷ್ಟಬಂಧ ಮಹೋತ್ಸವವು ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಶ್ರೀಧರರು ಹಲವು ವಿಧದ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆಹ್ನಿಕವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಹೋದವರು ರಾತ್ರಿಯವರೆಗೂ ಸೇವಾಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಡುಗೆ ಮನೆಗೆ ನೀರು ತುಂಬುವುದು, ಉಗ್ರಾಣದಿಂದ ಧಾನ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಂದು ಅಡುಗೆ ಮನೆಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಋತ್ವಿಜರಿಗೆ ಫಲಾಹಾರ ಕೊಡುವುದು, ಫಲಾಹಾರ ಮತ್ತು ಊಟಕ್ಕೆ ಬಾಳೆ ಹಾಕುವುದು, ಉಂಡ ಬಾಳೆ ತೆಗೆಯುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ-ನೀಚ ಬೇಧಭಾವವಿಲ್ಲದೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

97)

ದಣಿವು ಬೇಸರವಿಲ್ಲದಿರೊ ಸ
ದ್ಗುಣವೆ ಮೈವೆತ್ತಂತ ಮೂರ್ತಿಯ 
ಗಣಿಸುತೆಲ್ಲರು ಹೊಗಳಿ ಸತ್ಕರಿಸಲಿಕೆ ಬಯಸಿದರೂ ||
ಗುಣದೊಳಗ್ರರು ಕೀರ್ತಿ ಬಯಸದೆ 
ಚಣದೊಳಲ್ಲಿಂದೆದ್ದು ಸೇವಕ 
ಗಣಕೆ ಸಿಕ್ಕದೆ ಮುಂದೆ ನಡೆದರು ತೊರೆದು ಗೋಕರ್ಣ ||

ದಣಿವಾಯಿತು, ಸೇವಾಕಾರ್ಯ ಬೇಸರ ತಂದಿತು ಎಂದು ಹೇಳದೇ ಸದಾ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೇ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಇವರನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೌರವವೂ ಮೂಡಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಮಹೋತ್ಸವದ ಕೊನೆಯ ದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯವರ ಜೊತೆ ಶ್ರೀಧರರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ  ಭಾವಚಿತ್ರ ತೆಗೆದು ಸನ್ಮಾನಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಜನರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ತೀರ್ಮಾನ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ತಿಳಿದು, ತಕ್ಷಣ ತಮ್ಮ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಇವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಬಿಟ್ಟರು.

98)

ತೊರೆದು ಗೋಕರ್ಣವನು ನಡೆಯುತ
ಶಿರಸಿ ಕಡೆ ಹೋಗುತಲಿ ನಡುವಲಿ
ಸಿರಿಧರರು ತಲುಪಿದರು ಜಾನ್ಮನೆಯೆಂಬ ಊರಿಂಗೆ    ||
ಕೆರೆಯ ನೀರಲಿ ಮಿಂದು ಹಸಿವನು
ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಕಂಡರು
ಗುರುಶಿವಾನಂದ ವರಯತಿಗಳ ಭಾವಚಿತ್ರವನು       ||

ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟವರು ಶಿರಸಿ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದು,  ಹಲವು  ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ  ಹನುಂಮಂತಿ ಹತ್ತಿರದ  ಜಾನುಮನೆ ತಲುಪಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ವೆಂಕಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ ಎಂಬುವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು,  ಮಧುಕರಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ  ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಶಿವಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಭಾವಚಿತ್ರ ಕಾಣಿಸಿತು.

99)

ಅತಿಯ ಚೆಲುವಲಿ ಗೋಡೆ ಮೇಲ್ಗಡೆ
ಯತಿ ಶಿವಾನಂದರನು ಕಾಣಲು 
ಮತಿಯಲಾನಂದವನು ಹೊಂದಿದ ಗುರು ವಿಚಾರಿಸಲು    ||
ಅತಿ ಸಮೀಪದ ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಯ 
ಮಠದೊಳವರಾ ವಾಸವೆಂಬಾ 
ಹಿತದ ವಾರ್ತೆಯನಲ್ಲಿ ನುಡಿದನು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ    ||

ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತೂಗುಹಾಕಿದ್ದ ಯತಿ ಶಿವಾನಂದರ ಭಾವಚಿತ್ರ ಕಂಡು, ಇದೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನವಿಲುಗೋಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡ ನೆನಪಾಗಿ, ಯಜಮಾನರ ಬಳಿ  ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವಾಮಿಗಳು  ವಾಸವಾಗಿರುವ ಪರಮಾನಂದ ಮಠ ಇರುವ  ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಊರು  ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು.

100)

ಎಮ್ಮಗುರುವಿವರವರ ಮಠದಲಿ 
ನಿಮ್ಮ ತರದವರೆಲ್ಲರಿರುವರು 
ಎಮ್ಮಗುರುವಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಂಡರೆ ಹರುಷವಾಗುವುದು     ||
ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದಲಿ ನುಡಿಯಲವರಿವ 
ರೊಮ್ಮೆ ಯೋಗವದಿದ್ದರಲ್ಲಿಗೆ 
ಎಮ್ಮಪಯಣವದೆಂದು ನುಡಿದಾ ಮಠಕೆ ನಡೆದಿಹರು    ||

ಜಾನಮನೆ ವೆಂಕಪ್ಪ ಹೆಗಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶಿವಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ನಿಮ್ಮ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಸಾಧಕರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ, ನೀವೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೆ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಆನಂದವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರರು ಈಗ ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುವ ಇಚ್ಛೆ ಮನದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯೋಗವಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು, ಯಾರಾದರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವವರಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಯೋಗವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿಮನೆ ಮಂಜಪ್ಪನವರು ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಯೋಗವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಶ್ರೀಧರರು ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋದರು.

101)

ಯೋಗದಿಂದಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದ
ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಯದೊಂದು ಸುಂದರ
ಭಾಗವಹುದದು ಶಿರಸಿ ನಗರಕೆ ಹತ್ತಿರದಲಿತ್ತು ||
ಯೋಗಸಾಧನೆ ನಡೆಸುತಲಿ ವೈ
ರಾಗ್ಯ ಹೊಂದೀ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆದಿಹ
ಯೋಗಿವರ್ಯರ ತಾಣದಲಿ ಶಾಂತಿಯದು ನೆಲೆಸಿತ್ತು ||

ಶಿರಸಿ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಲೆನಾಡಿನ ಅಪೂರ್ವ ವನರಾಶಿಯ ನಿಸರ್ಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಮಾನಂದ ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶಿವಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವೈರಾಗ್ಯ, ಭಕ್ತಿ, ಯೋಗಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದು, ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಿಂದ ಸನ್ಯಾಸದ ಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದವರು.

102)

ಕರ್ಮ ಮಾರ್ಗವ ತೊರೆಯುತಲಿ ಜನ
ಧರ್ಮವನು ಕಡೆಗಣಿಸುತಲಿ ಯಮ
ಧರ್ಮರಾಜನ ಭಯವದಿಲ್ಲದೆ ಮೆರೆವ ಕಾಲದಲಿ ||
ಧರ್ಮಿಗಳಿಗನುಕೂಲವಾಗಲು
ಕರ್ಮದಂತೇ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯಲು
ಧರ್ಮಿಗುರು ಕಟ್ಟಿಹರು ಪರಮಾನಂದ ಮಠವನ್ನು ||

ಶ್ರೀ ಶಿವಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ತಿರುಮಲ ಭಟ್ಟರೆಂದಾಗಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಶಿವಶಕ್ತಿ ಉಪಾಸಕರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಆಗಿ ತೀರಿಹೋದ ಮೇಲೆ ವಿರಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಸಾಧುಗಳಾಗಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇವರ ಸೋದರ ಮಾವನಾದ ಪರಮಾನಂದ ಯೋಗಿಗಳೇ ಇವರ ಗುರುಗಳು. ಜನರು ಕರ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಇವರು ಮುಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾನಂದ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

103)

ವಿಮಲ ಪರಮಾನಂದ ಮಠದೊಳು
ಕಮಲ ನಾರಾಯಣ ತನಯರಾ
ಗಮನದಿಂದಲಿ ಯತಿಮತಿಯಲಾನಂದ ತುಂಬಿಹುದು ||
ಸುಮನರಿವರು ಸಮರ್ಥರೆಂಬುದ
ಗಮನಿಸಿಹರಾ ಶಿವಯತೀಂದ್ರರು
ಸುಮಠದಾಡಳಿತವನು ತರುಣಗೆ ಕೊಡುವ ಯೋಚನೆಲಿ ||

ಪವಿತ್ರವಾದ ಪರಮಾನಂದ ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಮಲಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರಾಯರ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ನೋಡಿ ಶಿವಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಆನಂದವಾಯಿತು. ಇವರೊಬ್ಬ ಯೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಪುರುಷರು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಇವರ ವೈರಾಗ್ಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಶ್ರೀಧರರನ್ನು ಮಠದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ನಂತರ ಮಠಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಆಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ಇತ್ತು.

104)

ಯೋಗಿ ಯೋಗಿಯನರಿಯುವಂತೆಯೆ
ಯೋಗ್ಯತೆಯ ತಾ ಜ್ಞಾನಿಯರಿವನು
ಯೋಗ ವಿದ್ಯೆಯ ತಿಳಿಸಲಿವರೇ ಸರಿಯದೆಂಬುದನು ||
ಯೋಗಿ ಶಿವಯತಿಯರಿತು ಸಿರಿಧರ
ಯೋಗಿವರ್ಯಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆ
ಯೋಗರೂಪದಿ ಧಾರೆಯೆರೆಯುವ ಮನವ ಮಾಡಿದರು ||

ಅದರಂತೆ ಕೆಲವು ದಿನ ಶ್ರೀಧರರು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. “ ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಯೋಗಿಗಳೇ, ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳೇ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು “ ಎಂಬ ದಾಸಬೋಧದ ಮಾತಿನಂತೆ, ಜ್ಞಾನಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಶ್ರೀಧರರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿವಾನಂದ ಯತಿಗಳು ಅರಿತು, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ, ಕುಂಡಲೀನಿ ಯೋಗದ ವಿಚಾರ, ಶಕ್ತಿಚಾಲನೆ ಮುಂತಾದ ಯೋಗ ವಿಧ್ಯೆಗಳ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿ, ತಮ್ಮ ಯೋಗಾನುಭವಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದರು. ಶ್ರೀಧರರು ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿದರಾದರೂ ಆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆ ಅವರಿಗಾಗಲಿಲ್ಲ.

105)

ಉಚ್ಚ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ
ಇಚ್ಛೆಯಾಗದ ಸಿರಿಧರಾರ್ಯರು
ಹಚ್ಚಿಕೊಳದಲೆ ಮಠದ ಪೀಠವ ಬೇಡವೆನ್ನುತಲಿ ||
ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿಹ ಮಠದ ಬಂಧವು
ಪುಚ್ಚಳಿಸುವುದು ಶಪಥವೆನ್ನುತ
ಬಿಚ್ಚಿಮುಂದಕೆ ನಡೆದುಹೊರಟರು ತೊರೆಯುತೆಲ್ಲವನು ||

ಕುಂಡಲೀನಿ ಯೋಗದ ವಿಚಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ತಿಳಿದರೂ ಅದರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆ ಕಮಲಾತನಯರಿಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಮಠದ ಮುಂದಿನ ಅಧಿಕಾರ ಕೊಡುವ ಇಚ್ಛೆ ಶಿವಾನಂದರಿಗೆ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು, ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗೆ ಭಂಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ವಾರದೊಳಗೆ ಶ್ರೀಧರರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಬಿಟ್ಟರು.

106)

ನಡೆದವರು ನಡುವಿನಲಿ ದಾರಿಯ
ಬದಿಯ ವಿಪ್ರರ ಮನೆಯ ಹೊಕ್ಕಲು
ಒಡನೆ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಬಾಧೆಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಹರು ||
ಗಡಬಡಿಸುತೆದ್ದಡುಗೆ ಮಾಡಲು
ನಡೆದವರ ನೋಡುತಲಿ ಸಂತಸ
ಪಡುತಲಿವರಿಗೆ ಗೌರವಿಸತೊಡಗಿದನು ಯಜಮಾನ ||

ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹೊರಟವರು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ಬಾಧೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಇವರ ಆಗಮನದಿಂದ ಅಪಾರ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಯಿತು. ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದು ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಂಗಸರೂ ಕೂಡಾ ಹುರುಪು ಬಂದು ಎದ್ದು ಅಡುಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದರಾದರು. ಮನೆಯೊಡೆಯರು ಶ್ರೀಧರರ ಉಪಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟರು.

107)

ಆದರಾತಿಥ್ಯವನು ನಡೆಸುತ
ಪಾದಪೂಜೆಯ ಮಾಡುತೆಲ್ಲರು
ಸಾಧುರಾಜಗೆ ನಮಿಸಿ ತೀರ್ಥಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರು ||
ಶ್ರೀಧರರ ಕೃಪೆಯಿಂದಲವರಿಗೆ
ಬಾಧೆದೂರಾಗಿರಲು ಹಿರಿಯನು
ಮೋದದಿಂದರುಹಿದನು ವೆಂಕಟರಮಣನೂರನ್ನು ||

ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಶ್ರೀಧರ ಸಾಧುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ, ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗಿ ಇವರ ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ತೀರ್ಥ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅಡುಗೆ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಶ್ರೀಧರರ ಮಾಧ್ಯಾಹ್ನಿಕ ಸಾಗಿತು. ಭೋಜನ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಕುಳಿತವರು ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಂಜುಗುಣಿಯ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು..

108)

ಸಾಧುಗಳೆ ನೀವ್ ನಡೆದು ಬರುವಾ
ಗೊಂದು ಮಹತಾಣವನು ನೋಡದೆ
ಬಂದಿರೆನ್ನುತ ಮಂಜುಗುಣಿಯಾ ಬಗೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು ||
ಒಂದುಕಾಲದಲೊಂದು ಧೇನುವು
ಮಂದೆಯಿಂದಲಿ ನಡೆದು ಹೊರಗಡೆ
ಬಂದು ನೊರೆವಾಲನ್ನು ಸುರಿಸುತಲೊಂದು ಜಾಗದಲಿ ||

ಶ್ರೀಧರ ಸಾಧುಗಳೇ ನಿಮಗೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಮಹಿಮಾವಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿಯೇ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರೆ ಒಳಿತು ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭೂ ವೆಂಕಟೇಶ ದೇವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ, ಒಂದು ಆಕಳು ಪ್ರತೀದಿನ ಮಂದೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಸುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

109)

ನಿಲ್ಲುತಿರಲದ ಹುಡುಕುತಲ್ಲಿಗೆ
ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ಬಂದು ನೋಡಿದ
ಗೊಲ್ಲನತಿಶಯದಚ್ಚರಿಯ ಹೊಂದುತಲಿ ನಿಂದಿಹನು ||
ಪುಲ್ಲಡಕಿಯವ ಬಂದು ಒಡೆಯನಿ
ಗೆಲ್ಲವನು ತಿಳಿಸಿರಲು ಅಂದಿರು
ಳಲ್ಲಿ ಕನಸೊಂದನ್ನು ಕಂಡನು ಧೇನುವಿನ ದಣಿಯು ||

ಆಕಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಗೋಪಾಲಕ, ಅದು ಹಾಲು ಸುರಿಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಬೆರಗಾದ. ಪುಲ್ಲಡಕಿ ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನ ಹೊರೆ ತಂದು ಉಪಜೀವನ ನಡೆಸುವವನಾದ ಆ ಗೋಪಾಲಕ ಆಕಳಿನ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ. ಅದೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಆ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಕನಸೊಂದು ಕಂಡಿತು.

110)

ಮಿಥ್ಯರೂಪೀಸ್ವಪ್ನದೊಳಗಡೆ
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣನು ತೋರುತ
ಎತ್ತುಮೇಲ್ಗಡೆಯೆನ್ನನಾ ಭೂಗತನು ಎಂದಿಹನು ||
ವಿತ್ತಪನ ಸಾಲಿಗನ ಮೇಲಕೆ
ಎತ್ತಿ ದೇವಾಲಯವ ಭವ್ಯದಿ
ಕಟ್ಟಿ ನಿಲಿಸಿದರದುವೆ ದೇಗುಲ ಮಂಜುಗುಣಿಯದ್ದೂ ||

ಮಿಥ್ಯಾರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದಾದ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವೆಂಕಟರಮಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಆಕಳು ಹಾಲು ಸುರಿಸಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಭೂಗತನಾಗಿ ನಾನಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ವಿತ್ತಪ ಎಂದರೆ ಕುಬೇರನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದವನಾದ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣನನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ, ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ದೇವಾಲಯವೇ ಈಗಿನ ಮಂಜುಗುಣಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆ ಹಿರಿಯರು ಶ್ರೀಧರರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.

111)

ಎಂದುದನು ಕೇಳುತಲಿ ಸಿರಿಧರ
ರಂದದಿಂದಲಿ ಮಂಜುಗುಣಿಯೊಳು
ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ ವೆಂಕಟೇಶನ ದೇಗುಲದ ಒಳಗೆ ||
ಚೆಂದದಿಂ ದರುಶನವಗೈಯುತ
ಹೊಂದಿಹರು ಮನದೊಳಗೆ ಪರಮಾ
ನಂದವನು ಮುಂದೆದ್ದು ನಡೆದರು ಶಿರಸಿಯೂರಕಡೆ ||

ವಯೋವೃದ್ಧರು ನುಡಿದದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶ್ರೀಧರರು ಆನಂದದಿಂದ ಆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ಮಂಜುಗುಣಿಗೆ ಹೋದರು. ಸ್ವಯಂಭೂ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಮಿಸಿ ದಿನವೊಪ್ಪತ್ತು ಉಳಿದರು. ನಂತರ ವಾಪಸ್ಸು ಶಿರಸಿಗೆ ಬಂದರು.

112)

ಬಂದಿವರು ಶಿರಸಿಯಲಿ ರಾಮನ
ದೊಂದು ಭಕ್ತನ ಗೃಹದೊಳಗೆ ನಿಂ
ದಂದು ನಡೆಸಿದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯ ರಾಮನನು ಕುರಿತು ||
ಹೊಂದಿರುವನವ ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳ
ನೆಂದು ಹೇಳುತಲೊಬ್ಬ ಭಕ್ತರು
ಸಾಧುಗಳೆ ನಿಮಗವನು ದೇವನು ಹೇಗೆ ಕೇಳಿದರು ||

ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮಭಕ್ತರೊಬ್ಬರ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಉಳಿದರು. ಅಂದು ‘ ಶ್ರೀ ರಾಮನಾಮದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಮೋಪಾಸನೆ ‘ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಈ ಇಬ್ಬರು ರಾಮಭಕ್ತರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಗೃಹಸ್ಥನು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಧರರಲ್ಲಿ “ ಶ್ರೀ ರಾಮನು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮಂಥ ನಿಸ್ಪೃಹರಿಗೆ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾಗಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ “ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

113)

ಉತ್ತರಿಸುತಲಿ ಕಮಲತನಯರು
ಸೀತೆಪತಿಯವ ಶರಣು ಬಂದಿಹ
ಉತ್ತಮದ ಭಕ್ತರನು ಪೊರೆವನು ಶಂಕೆ ಬೇಡೆಂದು ||
ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿ ವಾಯುದೇವನ
ಪುತ್ರ ಹನುಮನ ರಾಮದಾಸರ
ಮತ್ತೆ ನುಡಿದಿಹರಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಮಹಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯನು ||

ಅದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಧರರು “ ಶ್ರೀ ರಾಮನು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ, ನನಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನನಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನ ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿದ, ತನಗೆ ಶರಣು ಬಂದಂತ, ಭಕ್ತರನ್ನು ಕೂಡಾ ನಿಸ್ಪ್ರಹರಾಗಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಂಜನೇಯ, ರಾಮದಾಸ ಸ್ವಾಮಿಗಳಂತಹ ಮಹಿಮರ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಇದೆಯಲ್ಲವೇ “ ಎಂಬುದಾಗಿ ನುಡಿಯುತ್ತ ರಾಮನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

114)

ಶ್ರೀಧರರ ಪಯಣವದು ನಡೆಯುತ
ಮುಂದೆ ಬನವಾಸಿಯಲಿ ಸೊರಬಕೆ
ಬಂದಿರಲು ಸಾಬಮ್ಮನೆಂಬವಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿಹಳು ||
ಶ್ರೀಧರರು ಕುಳಿತಲ್ಲಿಗೇ ತಾ
ಬಂದವಳು ಪರಮಾರ್ಥ ವಿಷಯದಿ
ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಚರ್ಚಿಸಲು ತೊಡಗಿದಳು ||

ಶಿರಸಿಯಿಂದ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹೊರಟ ಶ್ರೀಧರ ಸಾಧುಗಳು ಬನವಾಸಿಗೆ ಹೋದರು. ಇಲ್ಲಿ ಮಧುಕರಿ ಬೇಡಿ ಉಂಡು ನಂತರ ಸೊರಬಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಈ ಸಾಧುಗಳ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹಲವರು ಬರತೊಡಗಿದರು. ಸಾಬಮ್ಮ ಎಂಬ ವಯೋವೃದ್ದೆ ಕೂಡಾ ಕೆಲವು ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಬಂದವಳು ಈ ಸಾಧುಗಳ ಜೊತೆ ಪರಮಾರ್ಥದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದಳು.

115)

ಚೇತನದ ಒಡಲಿಂದ ಜಡದು
ತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಬಗೆಯದಚ್ಚರಿ
ಸಂತರೇ ನೀವ್ ತಿಳಿಸಿರಿದನೆಂದಿಹರು ಸಾಬಮ್ಮ ||
ಹುಟ್ಟುವುದು ದೇಹದಲಿ ನಖಶಿಖೆ
ಅಂತೆ ಚೇತನದಿಂದ ಜಡದು
ತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದೆನ್ನುತಲಿ ವಿವರಿಸಿದರೀ ಗುರುವು ||

“ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಜಡದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹೇಗಾಯಿತು ? “ ಎಂಬುದು ಸಾಬಮ್ಮನವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಸಜೀವ ದೇಹದಿಂದ ಕೂದಲು ಉಗುರು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುವಂತೆಯೇ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಜಡದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು ಎಂದು ಶ್ರೀಧರರು ನುಡಿದರು.

116)

ದೇವ ತಾತನ್ನಿಂದ ಜಗವೆಂ
ಬೀ ವಿಶೇಷವ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ
ಲಾ ವಿಷಯದೊಳಗಡೆಗೆ ತಾನೇ ಹೊಕ್ಕು ನಿಲ್ಲುವುದು ||
ಸಾವಕಾಶದಲೀ ಜಗತ್ತನು
ತಾ ವಿಲಯಗೊಳಿಸುತಲಿ ಕೊನೆಗಾ
ದೇವನೇ ಜಗವಾಗುವುದು ಹೇಗೆಂದನಲ್ಲೊಬ್ಬ ||

ಆಗ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜಿಜ್ಞಾಸು “ ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ ತಾನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸಮಾವೇಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಉಳಿಯುವುದು ಹೇಗೆ? “ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಬಹುದೇ ಎಂದನು.

117)

ತನ್ನ ದೇಹದಿ ಬಲೆಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ
ತಾನೆ ವಾಸಿಸುತಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲಿ
ತನ್ನೊಳಗೆ ಬಲೆ ಸೇರಿಸುವನಾ ಊರ್ಣನಾಭನವ ||
ಕಾಣುವಾಜಗ ಮಾಡಿ ದೇವನು
ತಾನದರ ಹೊಕ್ಕುತಲಿ ಕೊನೆಯಲಿ
ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಳೆದು ತಾನಿರುವಂತೆ ಎಂದಿಹರೂ ||

ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಧರರು “ ಒಂದು ಜೇಡರ ಹುಳು ತನ್ನಿಂದಲೇ ಬಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ತಾನೇ ಅದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು. ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಅದರ ಸಮಾವೇಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಗೆ ತಾನೊಂದೇ ಉಳಿಯುವುದು ಅಲ್ಲವೇ? ಅದೇ ತರಹ, ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ ತಾನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸಮಾವೇಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಉಳಿಯುವನು “ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

118)

ಏಕರೂಪೀ ದೇವತಾನೆಯ
ನೇಕ ರೂಪವದಾಗುವುದು ಮೂ
ರ್ಲೋಕದೊಳಗದು ಚೋದ್ಯವಿದ ನೀವ್ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಸುವಿರಿ ||
ಏಕಬೀಜಕೆ ಭೂಮಿಯದು ಜಲ
ಸೋಂಕಿರಲು ತಾ ವೃಕ್ಷವಾಗುತ
ಏಕದಿಂದಲಸಂಖ್ಯ ಬೀಜವು ಜನಿಸುವಾ ತೆರದಿ ||

ಮೂರನೆಯನೋಬ್ಬನು, “ ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮಾತ್ಮನು ಅನೇಕ ರೂಪ ಹೇಗಾಗುವನು ? ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವ ದೃಷ್ಟಾಂತವಿದೆ ? “ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಧರರು ಬೀಜದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, “ ಒಂದು ಬೀಜವು ನೀರು ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ವೃಕ್ಷವಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೀಜವಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಲ್ಲವೇ ? “ ಎಂದು ತಿಳಿಸತೊಡಗಿದರು.